Opinie: Basisinkomen is een sigaar uit eigen doos

Iedereen een basisinkomen is praktisch onhaalbaar. Foto ANP/Koen van Weel"

Het basisinkomen gaat praktisch op grote uitvoeringsproblemen stuiten en is daarmee onuitvoerbaar. En waarom zou je het geld zo via de Belastingdienst willen rondpompen?

In zijn opiniestuk ‘Terug naar de basis, en geld voor iedereen’ ( DVHN , 17/1) begint politiek econoom Jeroen van Gennep nog onschuldig over de problemen bij de Belastingdienst. Halverwege krijgt het verhaal een wending en volgt een pleidooi voor het basisinkomen. De voorstanders van het basisinkomen zijn overwegend filosofisch ingestelde types met weinig kennis van de sociale zekerheid. Misschien goed om een paar zaken op een rijtje te zetten.

‘Werken voor je geld’

Om te beginnen moet je je afvragen waarom iedereen gratis geld van de overheid zou moeten krijgen zonder dat daar iets tegenover staat. Wat is tegen het principe ‘werken voor je geld’? Een principe waar we onze welvaart aan te danken hebben.

Ten tweede bestaat het basisinkomen al. Dit noemen we AOW. Op dit moment krijgen ongeveer 3,5 miljoen mensen een AOW-uitkering. Dit is uiteraard aan een bepaalde leeftijd gebonden. Het basisinkomen is dan niets anders dan AOW-voor-iedereen.

Regels en uitzonderingen

Nog even afgezien van het feit dat het basisinkomen onbetaalbaar is, is het grootste bezwaar tegen het basisinkomen zoals door Van Gennep en consorten wordt gepresenteerd, de suggestie (of beter: illusie) dat het basisinkomen alle problemen oplost en een einde maakt aan de bureaucratie. Heren en dames, u leeft in Nederland. Een land van veel regels en vooral heel veel uitzonderingen. Niets in dit land kan simpel.

Bovenop bestaande regelingen

De voorstanders van het basisinkomen denken dat het in de plaats komt van de bestaande regelingen. Nee, het komt bovenop de bestaande regelingen. Want ook AOW’ers krijgen bijvoorbeeld gewoon huurtoeslag, zorgtoeslag en dergelijke. En verdwijnt het recht op WW, Ziektewet of WIA door het basisinkomen? Het enige dat misschien zou kunnen verdwijnen is de bijstand. Maar dit betreft ‘slechts’ 400.000 personen. Maar alle regelingen eromheen zoals bijzondere bijstand, kindgebonden budget, kwijtscheldingen, kinderopvangtoeslag of combinatiekorting zullen niet verdwijnen. Tenzij het basisinkomen zo hoog is dat deze aanvullingen niet meer nodig zijn.

Hoogte?

En hiermee hebben we het volgende probleem te pakken: hoe hoog moet het basisinkomen zijn? Zo hoog als de huidige AOW-uitkering? En krijgen alleenstaanden een hogere uitkering dan samenwonenden? En krijgt een 18-jarige hetzelfde als een 30-jarige? Daar gaan we al.

Aanzuigende werking

Een ander punt is de aanzuigende werking. Nederland maakt deel uit van de Europese Unie. Mensen uit EU-landen hebben (onder bepaalde voorwaarden) ook recht op Nederlandse WW of bijstand. Het is de vraag of deze mensen uitgesloten kunnen worden van het recht op een basisinkomen. Gratis geld in Nederland zal zich snel verspreiden.

Een laatste punt is dat het basisinkomen een sigaar uit eigen doos is. Immers, het wordt betaald uit belastingopbrengsten. Dus eerst betalen we belasting aan de Belastingdienst die ons vervolgens weer geld teruggeeft in de vorm van een basisinkomen. Hoezo rondpompen van geld?


Rik Bolhuis uit Peize is beleidsmedewerker sociaal domein.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
menu