Opinie: Hoogste tijd voor het Groninger energiegesprek

Zijldijk, vorige week opgeschrikt door een aardbeving, met op de achtergrond de kolencentrale en windmolens in de Eemshaven. Foto: Corn� Sparidaens

De Regionale Energiestrategie is geen Haags dictaat zoals twee Statenleden in deze krant stelden, maar een optelsom van eigen regionale plannen. Daar zou een open en constructief gesprek over moeten komen.

Twee Statenleden van de Partij van het Noorden reageren in Dagblad van het Noorden van 4 mei op de Regionale Energiestrategie (RES) voor Groningen. In 2030 wil Groningen in 5,7 Terawattuur (TWh) aan energie uit zon en wind opwekken, staat in dat plan. De Statenleden vinden dat een te grote bijdrage aan de landelijke opgave van 35 TWh, terwijl de afhandeling van de schade door aardgaswinning nog niet is afgehandeld.

Ik wil daar een kanttekening bij plaatsen, en er iets anders tegenoverstellen: een pleidooi voor een goede, eerlijke maatschappelijke discussie over duurzame energie, met als doel een breed gedragen plan voor het opwekken van energie op Gronings grondgebied.

Geen Haags dictaat

Eerst de kanttekening. De Energiestrategie is een langetermijnvisie op energietransitie; een uitvloeisel van het landelijke Klimaatakkoord. Alle regionale overheden hebben dat in 2019 onderschreven. Het is geen Haags dictaat. De regionale overheden hebben er zelf voor gekozen elk zo’n strategie op te stellen en zo bij te dragen aan het oplossen van een landelijk probleem. Groningen heeft in september 2019 besloten een ‘realistisch’ bod te doen. Bijna alle dertig regio’s hebben nu een eerste concept opgesteld, gericht op het jaar 2030. Maar uiteindelijk gaat het erom verder vooruit te kijken, zodat we ook over honderd jaar ons hoofd nog boven water kunnen houden.

Spiegel voor gemeentes

Is de Energiestrategie van Groningen extreem ambitieus, zoals de briefschrijvers menen? Het stuk is een optelsom van plannen en ambities die de Groninger gemeentes eerder hebben vastgesteld. Daar komt 5,7 Terawattuur uit. Geen nieuwe plannen dus, wél informatie die voor veel mensen nieuw is. De RES houdt gemeentes een spiegel voor: kijk hier, dit zijn uw eigen al vastgestelde plannen en die van uw buren. Bevalt het?

Communicatievraagstuk

Ja, het gaat om grote oppervlaktes van vooral zonnepanelen en dat heeft gevolgen voor het landschap en voor omwonenden. In het verleden hebben overheden hier vaak onvoldoende aandacht aan besteed. De RES biedt de kans daar nu alsnog duidelijkheid over te geven. Energietransitie is dan ook voor een belangrijk deel een communicatievraagstuk.

Maar niet alleen dat. Het gaat er inderdaad ook om wie eigenaar wordt van toekomstige energieparken, en wie eraan gaat verdienen. Een groot deel van de opbrengst gaat nu nog naar investeerders buiten de provincie. Het uitgangspunt in de Groninger Energiestrategie is dat inwoners voor de helft eigenaar worden. Dat kan op verschillende manieren en dat vraagt om nader onderzoek. Een interessante optie is een herintroductie van gemeentelijke energiebedrijven. De gemeente Groningen is daar al een heel eind mee. Zo komt energieproductie weer in lokale handen.

Energietransitie is een enorme opgave, waaraan niet valt te ontkomen. Het aardgas raakt op, maar zon en wind zijn oneindig beschikbaar. Hoe passen windmolens en zonnepanelen in het landschap? En hoe zorg je dat inwoners niet alleen de lasten krijgen, maar ook de lusten? Die vragen spelen in heel Nederland.

Typisch Groningen

In Groningen speelt nog iets anders mee. Dat is de pijnlijke erfenis van zestig jaar aardgaswinning. Daar moeten onze bestuurders aan blijven werken. Tegelijkertijd denken zij na over de langere termijn, onder meer via het Nationaal Programma Groningen. Dat is een grote pot geld, waar 1,15 miljard euro in zit. Dit is beschikbaar voor economie, onderwijs, gezondheid, leefbaarheid, bereikbaarheid en landschap.

Tussen het nadenken over energietransitie en die discussie over de toekomst van Groningen zit veel overlap, maar dat verband wordt nog weinig gelegd. Ik pleit ervoor om dat meer te doen, en de Groningers hier intensief bij te betrekken. Met oog voor mensen en hun zorgen, met inzet van goede communicatiemiddelen en straks ook weer ouderwets door goede gesprekken te voeren.

Afstemming gewenst

Gemeentes zijn al volop bezig met omgevingsvisies en energieplannen. Op regionale schaal is een mooi begin gemaakt met Toukomst, het initiatief van het Nationaal Programma Groningen dat inwoners oproept met ideeën te komen. Maar tot nu toe doen alle Groningse overheden vooral hun eigen ding. Met de beste bedoelingen, maar niet altijd afgestemd op wat de buren of de overburen doen.

Die goede afstemming zou er moeten komen. Met wellicht een belangrijke coördinerende rol voor de provincie. Eerlijk vertellen waar het om gaat; feiten, cijfers en beelden geven van wat er speelt en wat ons te wachten staat. En daar vervolgens over in gesprek gaan. Meer samenwerking en betere communicatie, dat helpt Groningen vooruit. Het is tijd voor het Groninger energiegesprek!

Dr. Luuk Hajema uit Sauwerd is communicatiedeskundige en was adviseur bij de voorbereiding van de Regionale Energiestrategie.

menu