Opinie: 'Een eeuw investeringsachterstand in de Veenkoloniën'

Er is al een eeuw lang onvoldoende geïnvesteerd in de Veenkoloniën.

Goed bedoelde gezondheidsprogramma’s in de Veenkoloniën zijn zinloos als niet de oorzaken van armoede en achterstand worden aangepakt. Er is al honderd jaar niet fatsoenlijk in de streek geïnvesteerd.

In het Dagblad van het Noorden van 10 september stond een aantal artikelen die een inhoudelijke verbinding met elkaar hebben. ‘Het Noorden loopt leeg’, ‘Kloven in Nederland nog groot’, een hoofdredactioneel commentaar ‘Ongezond krimpgebied’ en ‘In de ‘krimpgebieden moeten meer gezondheidsprogramma’s komen’. Tevens de terechte constatering in het hoofdredactionele commentaar, eerder ook letterlijk door mij geuit toen ik namens de Gele Hesjes bij Premier Rutte mocht aanschuiven: ‘Te vaak ook ontstaat de indruk dat er geld verdwijnt in onderzoek en ambtelijke ondersteuning en dat inwoners zelf weinig profiteren’. Echter, dit is zo, het is geen indruk.

Wingewest

De motivatie om nu in gezondheidsprogramma’s in de Veenkoloniën te investeren komt alleen omdat de zorgkosten te veel oplopen. Dit komt puur vanuit een economische motivatie. En dat gaat niet werken. Politici komen alleen in beweging als iets te veel geld kost, en als ze moralistisch gedragsverandering kunnen opleggen, zonder naar de eigen rol te kijken. Lekker de verantwoordelijkheid afschuiven en de inwoners ervoor laten opdraaien zonder echt in hen te investeren. Er is al honderd jaar niet echt geïnvesteerd in de mensen die er wonen. De Veenkoloniën zijn al honderd jaar een wingewest voor veen, olie, gas, toerisme en nu weer voor zonne- en windenergie, waarvoor het open landschap verpest wordt en de inwoners met een wipkip worden afgescheept. Politici en een kartel van bestuurders, adviesbureaus en bedrijvenlobby’s bepalen waar de beschikbare miljoenen heengaan, niet de inwoners, die zelf het beste weten wat ze zelf en hun gemeenschappen nodig hebben.

Mooie begrippen

En als je al honderd jaar in de steek wordt gelaten? Wat doet dat dan met je? Bestuurders kiezen dan mooie begrippen zoals generatieve armoede en daar komt dan een op zich goed programma uit, maar het zet geen zoden aan de dijk. De inwoners krijgen altijd de ‘schuld’ en moeten maar hun gedrag veranderen, zonder investeringscontext, zonder perspectief van vooruitgang. Die paar miljoen om de zorgkosten terug te dringen staat in geen verhouding tot wat er werkelijk nodig is om honderd jaar achterstand te compenseren.

Oplossingen

Wat gaat dan wel beter werken? Volgens mij een drietal zaken. Het bieden van meer inkomensgarantie, meer democratisering; van onderaf plannen opstellen en deze financieren, en het creëren en vormgeven van een regionale economie en arbeidsmarkt.

Verbeter bijvoorbeeld de inkomenspositie van de vele vrijwilligers en uitkeringsgerechtigden die de sociale organisaties en verbanden in stand houden en bij de voedselbanken, kringloopwinkels en sociale werkvoorzieningen werken. Zorg dat hun inkomen minimaal op het niveau van het minimumloon komt. Vul de uitkeringen dus aan. Zorg voor meer maatwerk en minder regels.

Luister naar de inwoners, naar de jongeren, om ideeën te ontwikkelen die bijvoorbeeld de arbeidsmarkt van onderaf kan vernieuwen en vormgeven, zodat er in de regio meer verankerde werkgelegenheid ontstaat en de jongeren niet wegtrekken. Financier dit nieuwe onderwijs en het ontstaan van nieuwe ontwikkelingen met subsidies en rentevrij krediet. Integreer wensen en idealen van inwoners in het gemeentelijk en provinciaal beleid. Zet interactieve beleidsontwikkeling op en garandeer dat ideeën worden uitgevoerd en gefinancierd.

Een regionale economie zorgt ervoor dat er aan regionale behoeften en noden kan worden voldaan en dat inwoners zich veel meer in de regio kunnen gaan herkennen en dan ook meer innerlijk gemotiveerd zijn om hun eigen unieke bijdrage daaraan te leveren.

Compensatie

Gemeenten en provincies moeten meer doen ter compensatie van de recente btw-verhoging en de hoge zorg- en energiekosten. Zorg dat inwoners later minder zorg nodig hebben, door hen nu in de gelegenheid te stellen om bijvoorbeeld naar de tandarts te gaan. De rekening kan dan worden doorgestuurd naar de landelijke overheid. De argumentatie is simpel: hoeveel geld moet er nog verspild worden aan allerlei programma’s om de negatieve symptomen van het eigen overheidsbeleid te compenseren, als je ook gewoon de oorzaak aan kunt pakken?

Elbert Westerbeek, Gele Hesjes Emmen / Wakker Noorden.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie