Rechtszekerheid vergt heldere regels

Stadstoezicht controleert of mensen voldoende afstand houden in het Noorderplantsoen in Groningen. Foto: duncan wijting

Juist in crisistijd hebben burgers behoefte aan rechtszekerheid. De coronabeperkingen geven die niet.

Onlinekrant De Grouster berichtte deze week dat de politie een einde maakte aan een gezellig samenzijn van zeven grote kruisers op de Pikmar bij Grou. ‘De Noodverordening tegen het coronavirus staat zo’n grote samenscholing niet toe.’

Wat mag nu wel en wat mag niet? Die vraag is cruciaal omdat elke burger geacht wordt de wet te kennen. Maar dan moet die verbodsbepaling wel voor eenieder duidelijk zijn. Overtreding van de Noodverordening is strafbaar.

Ik wijs op twee ingrijpende beperkingen op basis van de Noodverordening COVID-19-VRF.

Verwarring

De eerste gaat over ‘Groepsvorming’. In artikel 2.2 staat: ‘Het is verboden zich in een groep van drie of meer personen op te houden zonder tot de dichtstbijzijnde persoon in die groep en andere personen een afstand te houden van ten minste 1,5 meter.’ De verbodsbepaling maakt geen onderscheid tussen openbare en privébijeenkomsten. Dus ook bijeenkomsten van drie personen in een woning of een boot zijn strafbaar als deze personen de afstand van 1,5 meter niet in acht nemen.

Minister Ferd Grapperhaus heeft verwarring gesticht met zijn toelichting op de maatregelen door op te merken ,,Thuis is in ons land nog altijd de privésfeer”. Dat betekent dat het privédomein buiten het bereik van de Noodverordening valt. Maar zo staat het niet in de regeling.

Onzorgvuldige regelgeving of onzorgvuldige communicatie dus. Mag je wel of niet in de eigen woning of boot met drie mensen bijeenkomen zonder de afstand van anderhalve meter in acht te nemen? Verstandig om dat te doen is het allerminst, maar is het ook strafbaar?

Verjaardag thuis

De tweede beperking heeft betrekking op ‘Samenkomst’. In artikel 2.1 van de Noodverordening is het verbod op samenkomsten geformuleerd. Het gaat om evenementen en ‘samenkomsten in voor het publiek openstaande gebouwen en daarbij behorende erven, alsmede in vaartuigen, en samenkomsten buiten de publieke ruimte’. Bij dit verbod is geen minimumafstand geregeld. Maar hoe verhoudt dit verbod zich tot het eerder genoemde verbod om zich niet in een groep te bevinden van drie mensen of meer die geen anderhalve meter afstand tot elkaar houden?

Nu ook het samenkomen buiten de openbaarheid in de bepaling is opgenomen, valt ieder samenzijn dus onder het begrip ‘samenkomst’. Een verjaardag thuis, voor anker liggen met een groepje kruisers op de Pikmar enzovoort. En bij gebreke van een minimumaantal zijn twee personen al voldoende voor overtreding. Wederom een voorbeeld van onzorgvuldige regelgeving die indruist tegen de rechtszekerheid. De burger weet nu niet wanneer iets strafbaar is.

Slecht signaal

De boten op de Pikmar zijn uit elkaar gehaald. Maar op grond waarvan? Bij zeven grote kruisers is de minimale afstand tussen de opvarenden meer dan anderhalve meter. Gaat het dan om het samenkomstverbod? Maar het privédomein (de boot) bleef toch volgens de minister buiten schot? En is wel sprake van een samenkomst als tegelijkertijd alleen groepsvorming vanaf drie personen strafbaar is gesteld, ook nog met de anderhalvemeter-restrictie?

Het is een slecht signaal om de rechtszekerheid ondergeschikt te maken aan het belang van de volksgezondheid. Volgens mij gaan beide belangen juist hand in hand. Als de burger precies weet wat wel en niet geduld wordt, zal hij zich eerder aan de geformuleerde verboden houden.

Na enkele gerechtelijke dwalingen in het verleden heeft de politie een systeem van interne tegenspraak geïntroduceerd. Zeg maar een advocaat van de duivel die een kritische blik werpt op het functioneren van de eigen organisatie. Tegenspraak houdt immers scherp. Een interne tegenspreker bij elke Veiligheidsregio (die de Noodverordening uitvaardigt) zou de huidige discussie over de verboden kunnen voorkomen. Voor tegenspraak is het echter nooit te laat.

Tjalling van der Goot is advocaat bij Anker & Anker Strafrechtadvocaten in Leeuwarden.

menu