Opinie: Reclamepraat voor marktwerking zorg

Bij zorgverzekeraars lijkt eerder sprake van kartelvorming dan van concurrentie. Foto ANP XTRA KOEN SUYK

Marktwerking zorg zit in het verdomhoekje aldus hoogleraar Wim Groot. Zijn betoog klinkt als reclame door een middelmatig marketingbureau.

Wim Groot meldt eerst dat er weinig draagvlak voor marktwerking is. Waarom dat zo is, slaat de hoogleraar gezondheidseconomie aan de Universiteit van Maastricht gemakshalve over. Meteen laat hij weten dat marktwerking veel oplevert. Zijn betoog bevat mantra’s die zo’n beetje alle zorgconsulenten en gezondheidseconomen over ons uitstrooien.

Voor de marktwerking werkte men in de zorg met budgetten, betoogt Groot. Maar dat gaat nog steeds zo! Want ziekenhuizen werken met een plafond. Die behandeling wordt volgend jaar hervat. Is dat zo anders dan een vermaledijde wachtlijst?

Kloof tussen bevolkingsgroepen

Dat het oude systeem met ziekenfonds- en particuliere patiënten een kloof tussen bevolkingsgroepen veroorzaakte, weet ik uit eigen ervaring. De particuliere patiënt leverde de arts meer op en kreeg doorgaans een voorkeursbehandeling. Bij de oogarts met praktijk aan huis waar ik als kind van zeven kwam, maakte mevrouw de ziekenfondspatiënten duidelijk dat ze hun voeten moesten vegen bij binnenkomst en kregen particuliere patiënten koffie aangeboden...

De wereld van de gezondheidseconomen is veranderd. Maar zij zwijgen opzichtig over budgetpolissen, die patiënten manipuleren naar ziekenhuizen waar verzekeraars om onduidelijke redenen een contract mee hebben. Waarom kreeg bijvoorbeeld het Wilhelminaziekenhuis in Assen voor 2019 ineens geen contract meer voor de Zilveren Kruis budgetpolis? En Treant wel? Het lijkt erop dat Treant met zijn financiële problemen door de verzekeraar wordt geholpen aan patiënten met een bescheiden budget. Dan kun je beter afgesnauwd worden door de vrouw van de oogarts.

Professor Groot gelooft in de heilzaamheid van concurrentie. Zorgverzekeraars evenals zorgverleners zouden concurreren wie het best en het goedkoopst is. Goedkoper en toch beter... Nou dat valt makkelijk te weerspreken. Van concurrentie is geen sprake tussen zorgverzekeraars tenzij je bij honderden polissen met minimale verschillen van concurrentie wilt spreken. Elke regio heeft een leidende verzekeraar die de onderhandeling voert. Dat lijkt kartelvorming.

Samen sterk, vooral in tegenspoed

Ooit werden er coöperaties opgericht, zoals in Drenthe het DLG (Drents Landbouw Genootschap). De coöperatie was bedoeld om bij calamiteiten ‘elkanders lasten te dragen’. De coöperatie maakte geen winst en aanvankelijk kregen de bestuurders geen vergoeding voor hun werkzaamheden, ook de penningmeester niet. De coöperatie beoogde samen sterk te staan. Vooral ook in tegenspoed. Daarnaast maakte de coöperatie onverwachte investeringen mogelijk voor boeren. Die werden de voedingsbodem waar tenslotte vreselijke gedrochten uit zijn voortgekomen. Naarmate het geld leidend werd, raakte de voedingsbodem verder uitgeput. Solidariteit werd winstbejag en samenwerking werd concurrentie.

Wim Groot, gooit er nog een mantra tegenaan: „Concurrentie stimuleert de zorgverzekeraars goede zorg tegen de laagste prijs in te kopen en ziekenhuizen om wachtlijsten weg te werken.” Hier lijkt alle verbinding met de realiteit verbroken. Ziekenhuizen krijgen meer geld naarmate meer behandelingen worden uitgevoerd. Een hogere kostenpost, de zogenaamde productie wordt door Groot benoemd als pluspunt. Een perverse prikkel die nog duur uitpakt ook.

Tekenen bij het kruisje

Het vertrouwen van huisartsen in de zorgverzekeraars was nog nooit zo laag. Zilveren Kruis Achmea spant de omgekeerde kroon. Huisartsen moeten tekenen bij het kruisje. Samenwerken als groep mogen zij niet. Dan heet het ineens kartelwerking. Met het risico van een enorme boete. Daarover spreekt hoogleraar Groot niet.

Achmea herinnerde aan de afspraak uit 2006, aan het begin van de marktwerking. Zorgverzekeraars mochten de eerste tien jaar geen winst uitkeren. Meerdere partijen in de Tweede Kamer wilden dat niet veranderen. Achmea wilde die blokkade echter opheffen: „Als wij geweten hadden dat tijdens het spel de regels aangepast zouden worden, waren we nooit aan zorgverzekeringen begonnen.”

De zorg zal de verzekeraar een zorg zijn. De hoogleraar zegt daar helemaal niets over.

Aan het slot van het interview wordt gezondheidseconoom toch nog even kritisch. De reserves die verzekeraars aanhouden voor ‘onverwachte tegenvallers’ zouden volstrekt overbodig zijn. Als minder marktwerking te duur zou zijn, gebruik dan die overbodige reserves om de bijwerkingen van die vreselijke marktwerking te verzachten, professor!

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
menu