Opinie: 'Risico's bij bemaling grondwater ringweg Groningen'

Intrillen van damwanden voor de aanleg van het verdiepte gedeelte van de Zuidelijke Ringweg van Groningen. Foto: Archief DVHN

Voor de aanleg van het verdiepte gedeelte van de Zuidelijke Ringweg van Groningen moet het grondwaterpeil verlaagd worden. Dat is niet zonder risico’s voor de bebouwing in de omgeving.

In Dagblad van het Noorden en de Gezinsbode van 26 februari 2020 stond een officiële kennisgeving van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat: Kennisgeving in het kader van Tracebesluit A7/N7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2. De kennisgeving betreft de bemaling van het grondwater tijdens de aanleg van de Zuidelijke Ringweg. Tegen het ontwerpbesluit Watervergunning kan tot 8 april schriftelijk een zienswijze worden ingesteld.

Het bericht of de strekking daarvan is waarschijnlijk veel mensen ontgaan, toch kan de aankondiging een grote impact hebben op de leefsituatie van inwoners van de stad Groningen. De kans op schade aan woonhuizen ten gevolge van de bemaling is buitengewoon serieus te nemen nu rapporten van Deltares en het recentelijke rapport van de aannemer CHP, beide te vinden op de website ‘Groningenverdientbeter’, vermelden dat de bemaling grote gevolgen kan hebben op de grondwaterstand.

In ‘de droge’

Sinds besloten is het westelijke deel van de verdiepte ligging van de ringweg, beginnend bij de Verlengde Hereweg nabij het Sterrebos, in ‘de droge’ te bouwen moet het grondwater op een diepte van 36 meter worden gedraineerd. Een dergelijke grondwateronttrekking veroorzaakt een sterke helling in het grondwatervlak waardoor een grondwaterstroom op gang komt waarvan het effect zich uitstrekt vanaf de Grote Markt tot aan het begin van de Goeman Borgesiuslaan in de wijk Helpman.

De afbeelding geeft dit goed weer. De blauwe lijnen zijn lijnen van gelijke grondwaterstand, de zogeheten isohypsen van de gemiddelde voorjaarsgrondwaterstand. Deze waarden nemen vanaf de randen (5 centimeter) sterk toe tot 6 meter vlak bij de verdiepte ligging.

Kans op verzakkingen

In deze omgeving neemt de inklinking van de grond toe. De bebouwing kan dit niet overal volgen en is er een grote kans op verzakkingen, scheuren in gevels, muren, leidingen en dergelijke. De kans is bijzonder groot voor huizen die direct op deze grond gebouwd zijn, men noemt dit op staal gefundeerd, een gebruikelijke bouwwijze voor oudere huizen. Huizen die op houten palen zijn gefundeerd zijn niet beter af. Actualiteitenprogramma’s van afgelopen jaren gingen over de problematiek van het verrotten van deze palen door het dalen van het oppervlaktewater. In deze programma’s bleek de onmacht van de burger, omdat het vrijwel onmogelijk is schade aan de fundatie van de woning of het gevolg daarvan te verhalen. U draait hier zelf voor op!

In de woonwijken dicht bij de ringweg, zoals de Oosterpoort en de Herewegbuurt, is vooral schade te verwachten omdat hier het verval van het grondwaterpeil het grootst is. Het CHP rapport specificeert in een afbeelding welke woonblokken gevaar lopen.

Onzekerheid

Het geschetste risico is al groot, maar deskundigen benoemen nog een belangrijke onzekerheid. Hierbij gaat het om een vijftiental zaken die in het CHP-rapport niet afdoende zijn afgehandeld. Een van de meest in het oog springende is dat de vervuiling van Aagrunol weer zou kunnen opduiken. In oktober 2011 berichte de Volkskrant dat Groningen de meest vervuilde stad was van Nederland. Daarbij ging het niet bepaald om onschuldige stofjes maar om kwik, arseen, chroom, benzeen, pak’s en dergelijke in grote hoeveelheden. Dit door een lekkende smeerpijp die dat vanaf 1926 tot 1979 afvoerde richting Delfzijl.

Groningen Verdient Beter heeft nog geen afsluitende rapportage kunnen vinden dat na de sanering het gebied voldoende schoon is. Het gevaar zou kunnen zijn dat de in de bodem nog aanwezige giftige stoffen door de grotere ondergrondse waterstromen worden meegevoerd die vervolgens op het oppervlaktewater worden geloosd. Het is de taak van de verantwoordelijke waterschappen om te waken dat deze gifstromen onder de norm blijven.


Peter Burrie is veiligheidskundige voor ‘Groningen Verdient Beter’ (GVB)

menu