Opinie: Smeed het (spoor)ijzer als het heet is

Het is nu de tijd om in het spoor te investeren. Foto Archief Simon Bleeker

Tal van nationale en internationale spoorverbindingen krijgen een upgrade of werden zelfs nieuw aangelegd. Het Noorden blijft achter door verdeeldheid en politieke agenda’s.

Het spoor kan een uitkomst zijn bij de beperking van de CO2-uitstoot waar Nederland voor staat. Veel nationale spoorverbindingen krijgen een upgrade (spoorverdubbeling, elektrificatie, verbetering in veiligheid) of worden zelfs heropend of compleet nieuw aangelegd. Je zou ervan uit mogen gaan dat ook wij noorderlingen daarin meegaan, je moet het (spoor)ijzer immers smeden, als het heet is!

Zero emissie

In het Noorden stonden we voor de keuze: elektrificeren van de Noordelijke nevenlijnen, zoals die tussen Leeuwarden en Groningen, of niet? Ondanks dat tal van andere provincies deze keuze wel maakten, was het antwoord van de Groningse gedeputeerde Openbaar Vervoer direct een volmondig ‘nee!’ Zij wilde niets weten elektrificatie, maar volop inzetten op treinstellen die rijden op waterstof.

Friesland maakte de keuze voor de CO2-reductie op het spoor in de vorm van een gedeeltelijke elektrificatie in combinatie met batterijentreinen. De beide provincies zijn dus verdeeld over welke keuze uiteindelijk het beste is. In 2019 kwam er op verzoek van de provincie Friesland toch een onderzoek naar ‘de beste oplossing’ voor zero emission op het spoor. De conclusie luidde dat, afhankelijk van de spoorlijn, elektrificatie of gedeeltelijke elektrificatie in de exploitatie aanzienlijk voordeliger is dan de inzet van waterstoftreinstellen op de noordelijke nevenlijnen. De verantwoordelijk gedeputeerde van Groningen bleef echter weigeren deze uitkomst te accepteren. Ze zal hiermee de provincie Groningen verder op slot zetten.

Wiederline

Ook veel internationale spoorverbindingen worden aangepakt. In het Noorden kennen we een dergelijke verbinding, van Groningen naar Leer. Het gedeelte tussen Groningen, Bad Nieuweschans en Leer werd vernieuwd en de dienstregeling verbeterd. De internationale spoorverbinding van het Noorden verwierf hiermee eindelijk een stukje erkenning. We zeggen bewust ‘een stukje’, want verdubbeling van het spoor en elektrificatie bleven uit.

Tot overmaat van ramp voer in 2015 ook nog eens een schip met bestemming Meyer Werft in Papenburg tegen de Friesenbrücke aan. De Groningse droom van een goede spoorverbinding met het Duitse Bremen viel daarmee in duigen. Ondanks de wens van Meyer om de Friesenbrücke te vervangen door een Friesentunnel, en tal van adviezen in die richting, werd er toch besloten om in 2024 een nieuwe brug te plaatsen. Als belanghebbende en meebetalende partij had de provincie Groningen inspraak bij de besluitvorming. Zij had een tunnel op de agenda kunnen zetten.

Upgrade versus Lelylijn

Voor het Noorden stond een upgrade van de spoorlijnen tussen Groningen/Leeuwarden en de Randstad gepland voor een slordige 8 miljard euro, met een reistijdwinst van slechts 30 minuten. Inmiddels weten we dat een Lelylijn 5 miljard gaat kosten en een reistijdwinst van 60 minuten oplevert. Het kost een stuk minder en het levert veel meer op! Wat willen wij als ‘zuinige’ Nederlanders nog meer?

Ondanks het feit dat veel gemeenten, bedrijven en organisaties als het MKB én het VNO-NCW zich achter de Lelylijn scharen, blijft de gedeputeerde van Groningen echter stug volhouden dat een upgrade van de huidige spoorlijnen meer zoden aan de dijk zet dan de komst van de Lelylijn.

Nedersaksenlijn

Naast de Lelylijn is er nog een ontbrekende link in het spoornetwerk: een spoorlijn van Groningen naar Emmen en Almelo/Enschede. Omliggende gemeenten en het regionale bedrijfsleven hebben het plan voor deze nieuwe spoorlijn met veel gejuich onthaald. Het heeft inmiddels ook in Den Haag aandacht getrokken. Opnieuw weet de gedeputeerde van Groningen echter feilloos een bommetje onder de plannen te gooien, door haar aanpak van de problemen rond de aanleg van de Zuidelijke Ringweg van de stad Groningen.

Ringweg Zuid

Omdat de Ringweg Zuid een zoveelste kostenoverschrijding te wachten staat, wil de verantwoordelijke Groningse gedeputeerde het gereserveerde geld voor de Wiederline en de toekomstige Nedersaksenlijn gebruiken voor dit ontspoorde project! Er moet ruim 700 miljoen aan investeringsgeld (Wiederline/Nedersaksenlijn) vanuit de spoorkas gestoken worden in deze bodemloze put. Wie weet wat voor projectgelden ditzelfde lot te wachten staat. Wellicht ook het geld voor de elektrificatie van de spoorlijn Groningen-Leeuwarden? Geld voor de verplaatsing van museumvereniging STAR in Stadskanaal? Of het geld voor de Lelylijn? Zeg het maar…!

Wat wij wel weten is dat aanleg van de Zuidelijke Ringweg absoluut niet zal bijdragen aan de reductie van de uitstoot van CO2. Iets wat de partij van de gedeputeerde wel hoog in het vaandel heeft staan. Kortom: zij smeedt het spoorijzer niet als het heet is, maar zet liever stelselmatig de samenwerking en met andere provincies in het Noorden op het spel voor haar eigen politieke agenda. Menigeen had met deze manier van handelen allang een motie van wantrouwen aan de broek gehad!


Menno van der Veen is voorzitter van de Werkgroep Spoor in Friesland, Frank Menger uit Groningen is OV-specialist in Groningen.

menu