Opinie: Stemmingmakerij tegen Europa

De Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Emmanuel Macron tijdens een gezamenlijke persconferentie. Foto: KAY NIETFELD

Een transferunie is een levensgevaarlijk piramidespel stond er vorige week op de opiniepagina. Kwalijke stemmingmakerij tegen de Europese Unie, die voor ons land van levensbelang is.

Op de opiniepagina trok Rik Bolhuis van leer tegen een transferunie binnen de Europese Unie ( DVHN , 22/05). Hij schetst het beeld van de krekel en de mier: de nijvere Noord-Europeanen tegenover de flierefluitende Zuid-Europeanen die op de pof leven en ons daar de rekening voor willen presenteren. Een blik op de statistieken leert dat dat zelfgenoegzame beeld bijstelling behoeft. In de gewraakte landen wordt minstens even hard gewerkt als in Nederland door langere werkweken en een hogere participatiegraad bij eenzelfde of hogere pensioenleeftijd.

In Griekenland zou nauwelijks iets geproduceerd worden. Ja, toerisme en wat land- en tuinbouw, aldus Bolhuis. Als de industrialisatiegraad een bruikbare maatstaf zou zijn voor het verdienvermogen van een land stond Nederland er even beroerd voor: die is in Nederland vrijwel gelijk aan die in Griekenland.

Wie in een muntunie zit, kan niet meer concurreren op (loon)kosten, meent Bolhuis. Nee, niet door te devalueren, dat klopt, maar wel door een loon- en prijsbeleid dat achterblijft bij dat van de concurrentie. Dat de mediterrane landen dus nooit meer concurrerend zouden kunnen worden en schulden eindeloos moeten herfinancieren is de ondeugdelijke conclusie waar zijn betoog op rust.

Maar laten we ook eens kijken naar onze eigen rol in de schuldencrisis van de mediterrane landen. Met draconische bezuinigingsmaatregelen in Nederland en Duitsland na de financiële crisis van 2008 hebben wij onze begrotingstekorten omgebogen in overschotten. Dat bezuinigingsbeleid heeft niet alleen blijvende schade aangericht aan onze eigen economieën, maar ook aan die van onze handelspartners, waaronder de mediterrane landen. Het IMF en de OESO spoorden ons niet voor niets aan de terugdringing van het begrotingstekort veel meer te spreiden in de tijd.

Toen al lang duidelijk was dat Griekenland afstevende op economische problemen bleven grote internationale banken willens en wetens geld aan het land lenen. De schuldencrisis maakte de Griekse schuldenlast onhoudbaar. Het was niet uit pure naastenliefde dat de EU-landen met leningen bijsprongen om een crisis af te wenden: grote Europese banken moesten gered worden.

Waar wij geen problemen mee hebben, is de overmaking van geld vanuit de ene regio in Nederland naar een andere, zoals dat al eeuwen aan de gang is in een patroon dat wisselt in de tijd. Het is peanuts , het onderhoudt de cohesie in de samenleving en legt een bodem in het inkomen van iedereen. Wij hebben evenmin bezwaar tegen een zekere mate van inkomensherverdeling tussen huishoudens in Nederland, ook iets wat we gelukkig al sinds jaar en dag normaal vinden. Ik zou niet weten waarom dat tussen staten ineens een sfeer van hel en verdoemenis zou moeten oproepen. Wij zijn in de EU sterk afhankelijk van elkaars welvaart.

Bolhuis schuwt de hyperbolen niet met zijn ‘ levensgevaarlijk piramidespel’. In dezelfde sfeer ligt het voorbeeld van de lening van 250 miljard euro die nooit zal worden terugbetaald, maar gewoon op gaat ‘aan pensioenen en ambtenarensalarissen’. Het is heel veel geld, maar minder dan de opbrengst van één jaar economische groei in de EU. Dat dat bedrag als geheel verloren moet worden beschouwd is stemmingmakerij.

Zoals het hele artikel stemmingmakerij is tegen de EU. De EU kent vele tekortkomingen en die hebben we ten dele aan onszelf te wijten door verdere integratie te dwarsbomen. Waar we ons zorgen over moeten maken is niet 1 procent economische groei meer of minder, maar over de illusie dat we als natiestaat Nederland nog iets in te brengen zouden hebben in de wereld. Alleen als deel van een slagvaardig federaal Europa kunnen we nog een rol spelen. Het is niet voor niets dat Poetin, Xi en Trump, ieder op hun eigen wijze, de EU proberen te verdelen en te ondermijnen.

Merkel en Macron tonen staatsmanschap in deze tijden van crisis. Nederland zou hun voorbeeld moeten volgen: het grote plaatje in het oog blijven houden in plaats van in krentenwegerij en nationalistische reflexen te blijven hangen. Het is het nastreven van verlicht eigenbelang, zoals de Marshall-hulp dat indertijd was voor Europa.

Erik Ader uit Usquert is econoom en voormalig Nederlands ambassadeur.

menu