Ongewenst niet zwanger worden is niks om je voor te schamen. Stop het taboe rondom onvruchtbaarheid: lijd niet langer in stilte en deel je verhaal | Opinie

Over onvruchtbaarheid durven veel mensen niet te praten en er is weinig over bekend. Shutterstock

In de VS is het de Nationale Week van de Onvruchtbaarheid, bedoeld om meer bewustzijn te kweken over onvruchtbaarheid. Ook in Nederland rust er nog altijd een taboe op dit onderwerp, stelt Catja Warmelink. Ze roept mannen en vrouwen op vooral hun verhaal te delen.

Voor ongewenste zwangerschappen, en hoe je die zou kunnen voorkomen, is tegenwoordig veel aandacht. Maar over het omgekeerde, ongewenst niet zwanger worden, hoor en lees je veel minder.

Slechts de helft zoekt medische hulp

Voor zo’n negen procent van de mensen is zwanger worden echter niet vanzelfsprekend. Dat kan verschillende oorzaken hebben, maar slechts de helft van de mannen en vrouwen die ermee te maken krijgt zoekt medische hulp.

Er heerst nog altijd een taboe op onvruchtbaarheid: niet veel mensen durven erover te praten en er is weinig over bekend. Veel mensen lijden hierdoor in stilte – ten onrechte.

Lastig en ongemakkelijk onderwerp

Voor een deel is het taboe begrijpelijk. Onvruchtbaarheid is een lastig en ongemakkelijk onderwerp. Zwanger worden is een vrolijk verhaal over bloemetjes en bijtjes, een gesprek over een te dun baarmoederslijmvlies of te weinig of trage zaadcellen is toch een stuk minder gezellig. En dus praten we er helemaal niet over.

Ook is er een gebrek aan voorlichting. Die richt zich zoals gezegd vooral op de vraag hoe je níet zwanger kunt worden. We groeien op in de veronderstelling dat het maken van een baby heel gemakkelijk is. Voor de meeste mensen is dat ook zo, dus het is niet zo gek dat bijna niemand er rekening mee houdt dat het bij hen misschien niet zal gaan zoals gepland.

Gemaakt om zich voort te planten

Een ander probleem is schaamte. Mensen zijn biologisch gemaakt om zich voort te planten. Als iets dat zo natuurlijk hoort te zijn niet vanzelf gaat, is dat niet alleen enorm frustrerend, het zorgt er ook voor dat je je ‘minder’ of ‘anders’ kan gaan voelen. Of dat je het idee hebt dat jouw lichaam je in de steek hebt gelaten.

Ook denken vruchtbare mensen vaak ten onrechte dat je misschien gewoon niet genoeg je best doet. Daardoor krijg je vaak te maken met goedbedoelde adviezen als ‘geef de moed niet op’ en ‘je moet het blijven proberen’. Als er al geen grappen over worden gemaakt in de trant van ‘moet ik je anders een handje helpen?’

Veel vragen en opmerkingen

Open zijn over onvruchtbaarheid betekent dus dat je te maken krijgt met veel vragen en opmerkingen, die niet altijd gevoelig of empathisch zijn. En dat terwijl je ondertussen worstelt met allerlei persoonlijke en moeilijke beslissingen die je moet nemen – de meeste hebben te maken met hoe ver je bereid bent te gaan in het proces een kind te krijgen.

Om niet te hoeven vertellen dat een nieuwe poging weer niet is gelukt, kiezen mannen en vrouwen er uit bescherming vaak voor om helemaal niet over dit proces, en überhaupt hun onvruchtbaarheid, te vertellen.

Betere voorlichting

Wat kunnen we doen om het taboe te doorbreken? Het meest voor de hand liggende is betere voorlichting. Het zou goed zijn als we niet alleen worden voorgelicht over het voorkomen van zwangerschap en seksueel overdraagbare aandoeningen, maar ook over de mogelijkheid van onvruchtbaarheid.

Minstens zo belangrijk: stop met oordelen en begin te luisteren. We moeten luisteren – echt luisteren – naar de verhalen van degenen die kampen met onvruchtbaarheid. En in plaats van ze te beoordelen of advies te geven over hoe ze zwanger kunnen worden, zouden we hun moed om naar buiten te treden en hun verhaal te delen moeten toejuichen.

Praat erover, deel je verhaal

Opdat ook meer mensen hun verhaal gaan delen. Want hoe lastig dit ook is, de beste manier om onvruchtbaarheid uit de taboesfeer te halen, is erover te vertellen, liefst uit eigen ervaring. Zo maak je mensen ermee bekend, kunnen ze erover leren en kweek je uiteindelijk – hopelijk – ook meer begrip.

Laat onvruchtbaarheid niet langer een onzichtbaar verdriet zijn. Daarom mijn oproep: praat erover, deel je verhaal – altijd het krachtigste middel om een taboe de wereld uit te helpen.

Dr. Catja Warmelink is docent bij de Academie Verloskunde Amsterdam Groningen en post doc onderzoeker bij de vakgroep Verloskundige Wetenschap bij Amsterdam UMC en UMCG

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie