Opinie: 'VS dreigt een hoge rekening te betalen'

De Amerikaanse president Donald Trump maandag na zijn dagelijkse persconferentie waarop hij zich trachtte te verweren tegen de kritiek op zijn beleid in de coronacrisis. Foto: MANDEL NGAN

De coronacrisis dreigt zich in de Verenigde Staten door falend leiderschap en een ongezonde levensstijl tot een regelrechte ramp te ontwikkelen.

De Amerikaanse president Donald Trump en zijn ambassadeurs voeren een hevige handels- en propagandaoorlog met China en schuwen daarbij hele en halve onwaarheden niet (zie ook een recent interview met Pete Hoekstra in deze krant). Trump bedacht de aanduidingen ‘Chinavirus’ en ‘Chinees virus’ voor het nieuwe coronavirus, dat al door de WHO was aangeduid met de neutrale naam SARS-CoV-2, dat verantwoordelijk is voor de ernstige longziekte Covid-19. Vanaf half maart sloeg hij er de Chinezen mee om de oren om daarmee te accentueren dat het virus in China was ontstaan en China dus verantwoordelijk was voor de pandemie, terwijl de WHO juist China prees voor de efficiënte aanpak, waarmee verdere besmetting in de wereld was voorkomen. Voorbereidingen voor als het virus de VS zou aandoen, werden nauwelijks getroffen. Trump hield wekenlang vol dat het virus geen bedreiging voor de VS vormde en noemde Covid-19 zelfs een hoax.

Nationaal programma China

China kreeg in december 2019 te maken met patiënten die een ernstige longontsteking ontwikkelden die deed denken aan de besmettelijke en beruchte longziekte in China en Hongkong uit 2003: SARS. Na de nodige vertraging door onwillige en bedreigende lokale overheden, maakte de Wuhan gezondheidscommissie daar op 31 december uiteindelijk melding van aan de Nationale Gezondheids-commissie en het Chinese Center of Disease Control (CCDC), die de WHO op de hoogte bracht.

China was bij de SARS-epidemie door het oog van de naald gekropen en had nu een nationaal programma van aanpak klaarliggen dat onder leiding van president Xi Jinping van start ging. Binnen een week was het onbekende virus geïdentificeerd als een coronavirus en het virusgenoom gepubliceerd voor de hele wereld. Op basis van dit genoom was een eerste testkit gereed op 13 januari en toen kon het agressieve bronnen- en contactonderzoek beginnen. Alle besmette personen en contacten werden opgespoord en geïsoleerd. Op 23 januari ging epicentrum Wuhan op slot, op 24 januari gevolgd door nog eens 15 steden en een groot gebied rond Wuhan. Op 31 januari deed de WHO een ‘world alert’ voor een nieuwe virusepidemie uitgaan en op 11 maart werd deze opgewaardeerd tot een pandemie. Daarbij stelt de WHO nadrukkelijk dat dit coronavirus is te stoppen, omdat de verspreiding in China, Taiwan, Hongkong en Singapore (inmiddels) wordt ingedamd. Eind maart komen de enige nieuwe besmettingen in China van uit het buitenland terugkerende Chinezen.

Kansen nauwelijks benut

Andere landen konden hun voordeel doen met alle data die China had vrijgegeven, zoals de verhouding van circa 80:15:5 voor milde, ernstige en zeer ernstige (IC) patiënten en het feit dat vrijwel alle (overleden) patiënten oud waren en/of onderliggende risicofactoren hadden. Het coronagenoom was gepubliceerd en dus hadden overal snelle, goedkope en specifieke DNA-testen ontwikkeld kunnen worden om uitgebreid en WHO-conform bronnen- en contact-onderzoek te doen. De Westerse landen hebben echter de kansen die China met alle informatie bood, nauwelijks benut.

Veel risicofactoren in VS

Inmiddels heeft het ‘Chinavirus’ Amerika bereikt en lijkt New York als epicentrum het nieuwe Wuhan. Het SARS-CoV-2 kan zomaar een verwoestend effect hebben, want een groot deel van de bevolking heeft een veelvoud aan risicofactoren voor Covid-19: ernstige hart-, vaat-, en longproblemen, obesitas, diabetes en hypertensie. Dat zal tot een sterke verhoging leiden van de sterftekans van besmette personen van 1 procent (zie Lancet online van 30 maart 2020) naar misschien wel 3 procent. Daarbij ga ik uit van een opwaartse druk op de sterftekans in de VS door de vele maatschappelijke problemen en een slecht functionerend gezondheidsstelsel. Privéklinieken voor de rijke bovenlaag zijn er in ruime mate en deze zijn van een extreem hoog niveau, maar de rest van het zorgsysteem staat er slecht bij. Ook is het leger aan werk- en daklozen, armen en onverzekerden en (illegale) immigranten schier eindeloos. Allemaal zaken die de virusverspreiding bevorderen met een nog grotere vraag naar spaarzame ziekenhuis- en IC-bedden, waardoor de sterftekans stijgt. Als er weinig a-symptomatische dragers van dit virus zijn en iedereen besmet kan raken en positief wordt getest (hetgeen onzeker is, zeker bij kinderen en jongeren), dan zou een sterftekans van 3 procent bij een bevolking van 330 miljoen mensen circa 10 miljoen coronadoden impliceren, of 6 miljoen bij 60 procent groepsimmuniteit.

Hoge rekening

Kortom, als er niet heel snel een (betrouwbaar) vaccin in grote hoeveelheden beschikbaar komt, zal het ‘Chinavirus’, dat al even uit China verdreven was, een ramp veroorzaken in de VS, waardoor de aanduiding ‘anti-Amerikavirus’ meer van toepassing wordt. Zonder vaccin zal Amerika een hoge rekening betalen voor haar neoliberale beleid van de afgelopen decennia, falend leiderschap en een uit-de-hand-gelopen leefstijl.

Dr. VJJ Bom, Roden is voormalig stollingsbiochemicus van het UMCG

menu