Opinie: Verplichte energietransitie koopwoning is niet haalbaar

Aan de overgang naar gasloos wonen hangt een prijskaartje dat niet iedereen kan betalen. Foto Archief Werry Crone

Om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen, is het nodig de bebouwde omgeving te verduurzamen. Maar kan de overheid eigenaren van een koophuis verplichten daaraan mee te werken?

Op 12 december 2015 is in Parijs het Klimaatakkoord van 2020-2050 gepresenteerd. Dit akkoord houdt kort gezegd in dat in 2050, of kort daarna, de CO2-uitstoot compleet moet zijn afgebouwd. Om de gezette klimaatdoelstellingen van Parijs te kunnen behalen, is het noodzakelijk om de bebouwde omgeving te verduurzamen. Dit is vooral voor de bestaande woningen een uitdaging. Omdat op dit moment maar 28 procent van alle huizen in Nederland over een energielabel A of B beschikt, moeten er nog circa 5,3 miljoen woningen van het gas af en energieneutraal worden, of in ieder geval een labelsprong maken. Maar is een energietransitie verplichten geen schending van het eigendomsrecht? En is dit financieel wel een haalbaar doel?

Mensenrechten

In het Protocol bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden is vastgelegd dat iedereen in principe recht heeft op het ongestoord genot van zijn eigendom. De staat mag hier enkel onder specifieke omstandigheden inbreuk op maken. Wanneer de staat inbreuk wil maken op het eigendomsrecht moet er sprake zijn van een fair balance tussen het belang van de staat en het belang van de betrokken individu.

Je zou in dit geval kunnen stellen dat er sprake is van een fair balanc e, omdat het om een maatregel gaat voor het groter belang en deze ook voordelen met zich meebrengt voor het huishouden in kwestie. Alleen is het een belang waar pas in de toekomst (na 2050) voordeel uit gehaald kan worden. Mensen kopen volgens cijfers van het CBS met de leeftijd van 39,4 jaar hun eerste huis. De mensen die dus nu een huis kopen, hebben over 30 jaar geen of weinig profijt van de doorgevoerde maatregelen omdat deze mensen dan in de laatste fase van hun leven zijn aangekomen en daarom de voordelen van hun investeringen nauwelijks terugzien. In dit geval is er dan ook geen sprake van een fair balance tussen de staat en het betrokken individu, omdat de staat een doel moet halen en hier voor het individu geen direct voordeel bij zit. Het is dus onmogelijk om huishoudens te verplichten om de energietransitie aan te gaan, omdat dit wettelijk gezien geen standhoudt. Het verplichten van een energietransitie is een schending van het eigendomsrecht.

Dubbel getroffen

Daarbij kunnen veel huishoudens het financieel gezien niet aan om een verduurzaming binnen hun eigen huishouding door te voeren. Huishoudens met een lager inkomen worden zelfs dubbel getroffen. Deze huishoudens hebben namelijk vaak een beperkte financieringsruimte én bezitten daarbij vaak ook nog de woningen met de slechtste energie labels. Dit betekent voor deze huishoudens dat ze nog eens extra zouden moeten investeren met geld dat ze simpelweg niet hebben. Ook is het zo dat woningeigenaren met lage inkomens de duurzame renovatie niet kunnen betalen, omdat hun inkomen en de waarde van hun woning niet in verhouding staan met de hoge kosten die een verduurzaming met zich meebrengt.

Steun

Het is kortom voor de staat niet haalbaar om energietransitie te verplichten bij mensen met een koopwoning, omdat dit schending is van het eigendomsrecht en financieel voor veel eigenaren niet haalbaar is. Maar omdat de klimaatdoelstelling een doel is dat we met zijn allen moeten bereiken, zou een subsidie van de overheid uitkomst kunnen bieden. Wanneer mensen met een lager inkomen dan een verduurzaming willen doorvoeren, is het financieel gezien voor deze groep ook mogelijk om hun steentje bij te dragen aan een groenere toekomst!


Nicole Jonker is student HBO-Rechten aan de Hanzehogeschool.

menu