Opinie: Vlees hoort niet thuis in dieetadvies

'Onderzoek na onderzoek bevestigt dat groente de algehele gezondheid bevordert'. Foto ANP/Jeroen Jumelet

Regelmatig verschijnen in de media dieetadviezen waarin vlees en zuivel worden geprezen. Rapporten over de negatieve gevolgen hiervan worden minder belicht. Waarom?

Gezaghebbende instanties roepen al jaren dat we voor de volksgezondheid meer plantaardig en minder dierlijk moeten eten. Daarnaast is de transitie naar een plantaardiger dieet cruciaal om aan de volgende generatie een leefbare planeet door te geven, aldus het klimaatpanel van de Verenigde Naties.

Als diëtist hou ik hier zoveel mogelijk rekening mee en geef ik lezingen en trainingen over een optimaal plantaardig voedingspatroon aan gezondheidsprofessionals.

Dweilen met de kraan open

Helaas is het dweilen met de kraan open. Via de media worden voortdurend dieetadviezen gedeeld die haaks staan op de wetenschappelijke consensus. En niet zonder effect: uit recent onderzoek kwam naar voren dat de Nederlander in 2019 weer meer vlees heeft gegeten.

Ook sinds het uitbreken van de coronacrisis heb ik heel wat discutabele dieetadviezen voorbij zien komen. Zo las ik bijvoorbeeld bij RTL Nieuws dat vitamine K potentieel helpt tegen corona. Wat moet je dan eten volgens de geïnterviewde diëtist? Kwark en kaas. Terwijl (blad)groenten als boerenkool, spruitjes en witte kool en kruiden als peterselie, koriander, basilicum, tijm en oregano een adequate en gezondere bron zijn van vitamine K.

In april dit jaar riepen ziekenhuisdiëtisten in het AD mensen die thuis uitzieken van Covid-19 op vooral veel volle en eiwitrijke producten te consumeren in de vorm van een extra groot stuk vlees of vis, blokjes kaas en een extra bakje vla.

Terwijl juist die grote stukken vlees, blokjes kaas en vla in eerste instantie de kans op het ontwikkelen van risicofactoren (overgewicht, hart- en vaatziekten, diabetes type 2) voor een ernstig coronaziektebed vergroten. Om nog maar te zwijgen over het feit dat de wetenschappelijke consensus voor een gezonde, leefbare en toekomstbestendige planeet kraakhelder is: eet geen of in elk geval minder dierlijke producten.

Promotie

Kinderarts Ellen van der Gaag spant nog wel de kroon. Zij werd in Trouw naar aanleiding van haar promotie op voedingsadvies geïnterviewd. Van der Gaag zweert bij rundvlees, volle zuivel en roomboter voor de zogenaamde kwakkelkleuter en -peuter. Minimaal vijf keer per week groene groente, drie keer per week rundvlees en elke dag 300 milliliter volle melk en roomboter zouden goed zijn tegen luchtweginfecties.

Groene groenten zullen in elk geval een gunstig effect hebben gehad. Onderzoek na onderzoek bevestigt immers dat groente de algehele gezondheid bevordert. Zo stellig kan men niet zijn over het advies voor rundvlees, volle zuivel en roomboter. Er is namelijk helemaal niet bijgehouden hoe de kinderen aten vóór het onderzoek en we weten dus niet wat er precies veranderde in het eetpatroon van de zieke kinderen.

Van der Gaag schrijft in haar proefschrift dat 85 procent van de Nederlandse kinderen dagelijks méér dan 300 milliliter melk drinkt.

Het is dus aannemelijk dat de kinderen voorafgaand aan dit onderzoek méér melk dronken dan tijdens het onderzoek, wat zou betekenen dat in werkelijkheid de verminderde consumptie van melk een positief gezondheidsresultaat heeft gegeven.

Plantaardige eiwitbronnen

Hierdoor is onmogelijk met zekerheid te stellen hoe dit dieetadvies heeft geholpen en of vlees en zuivel een (on)gunstige rol hebben gespeeld. De kinderarts heeft voor haar onderzoek ook niet gekeken naar de mogelijkheid plantaardige eiwitbronnen op te nemen in haar dieetadvies. Als de kinderen in het onderzoek naast de groene groenten ook fruit, volkoren granen, peulvruchten, noten en zaden geadviseerd hadden gekregen in plaats van rundvlees en zuivel, dan zouden ze wellicht niet alleen minder ziektedagen hebben gehad, maar überhaupt minder ontstekingen. Vleeslobbyisten en -liefhebbers verspreiden de boude uitspraken van de kinderarts intussen als ‘bewijs’ dat vlees en zuivel gezond en onmisbaar zijn.

In februari nog concludeerden onderzoekers van de Erasmus Universiteit dat de consumptie van dierlijke eiwitten de kans op vroegtijdig sterven, met name door hart- en vaatziekten, vergroot. De consumptie van plantaardige eiwitten verkleint juist de kans op vroegtijdige sterfte door (onder meer) hart- en vaatziekten

Deze omvangrijke meta-analyse heeft een veel grotere bewijskracht en bevestigt tevens de wetenschappelijke consensus. Zo heeft het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek - het agentschap voor kankeronderzoek dat deel uitmaakt van de Wereldgezondheidsorganisatie - bewerkt vlees geclassificeerd als kankerverwekkend en rood vlees als mogelijk kankerverwekkend.

Aan de meta-analyse van de Erasmus Universiteit wordt door de media echter stilletjes voorbijgegaan. Ik dweil intussen gestaag verder.


Lobke Faasen is plantaardig diëtist.

menu