Opinie: Voer een medische dienstplicht in

De verpleging van een coronapatiënt in een ziekenhuis in Eindhoven. Foto Archief Rob Engelaar

Het ontbreekt bij het bestrijden van de tweede golf van de coronacrisis aan medisch personeel. Waarom geen plan voor een mobilisatie en training?

Nederland zit inmiddels in een tweede lockdown. De eerste werd nog door premier Mark Rutte ‘intelligent’ genoemd. Deze keer noemt Rutte deze toevoeging niet meer. We zijn 70 miljard euro armer en we zijn weer terug bij af. Dus zo intelligent was het blijkbaar niet. De recente maatregelen lijken meer op wanhoopspogingen zonder enig wetenschappelijke houvast. Het zou pas echt intelligent zijn als we precies zouden weten welke activiteit of sector welk aandeel in de besmettingen heeft. Omdat dit niet bekend is, vuurt het kabinet maar een schot hagel af op de samenleving onder het motto: alle kleine beetjes helpen. Het is gebaseerd op slechts één veronderstelling: hoe minder sociaal contact, des te minder kans op besmetting en verspreiding van het virus (en omgekeerd natuurlijk).

Volksaard

Wat ook niet meehelpt, is de Nederlandse volksaard. Nederlanders hebben een moeizame relatie met regels met een misplaatst idee dat we zelf wel bepalen wat goed voor ons is. Of onze lieve Heer zoals in Urk en Staphorst, waar men nog rustig met 600 mensen in een kerk kruipt. En zelfs de minister van Justitie kon niet het geduld opbrengen een jaartje te wachten met zijn bruiloft. En die vervelende neiging om altijd maar weer de grenzen op te zoeken. Zo beklaagde BN’er Katja Schuurman zich erover dat haar man een waarschuwing had gekregen omdat zijn restaurant om 22.03 uur nog niet geheel gesloten was. Volgens mij is een verplichte sluitingstijd van 22.00 uur duidelijk. En als je weet dat je restaurant om 22.00 uur dicht moet, kun je je daar toch op voorbereiden? Laatste gasten om 19.30 uur binnen en om 21.30 uur al beginnen met de klanten wegsturen en opruimen. Lijkt me allemaal niet zo moeilijk.

Capaciteitsprobleem

Hoe moet het nu verder? Met elke vier maanden een nieuwe lockdown redden we het niet. En een complete lockdown zoals in China, met drie maanden eenzame opsluiting in je eigen huis (wat de fanatieke viroloog Ab Osterhaus graag zou willen) ligt ook niet voor de hand. Het echte probleem zit bij de capaciteit van de ziekenhuizen. Waarom is dit niet aangepakt?

Er zijn in Nederland ongeveer 40.000 ziekenhuisbedden (inclusief revalidatiecentra ). Op de dag dat de lockdown in werking trad, lagen er 1475 corona-patiënten in de ziekenhuizen. Oftewel nog geen 4 procent van alle ziekenhuisbedden wordt bezet met corona-patiënten en blijkbaar draait het nu al in de soep. Is het in ons land nou niet mogelijk om bij wijze van spreken 5000 ziekenhuisbedden te organiseren voor corona-patiënten? Apparatuur schijnt niet meer het probleem te zijn, maar wel het personeel. Waarom is het afgelopen half jaar geen plan gemaakt om de capaciteit enorm te vergroten?

Mobilisatie

Aan het eind van de vorige lockdown was een begin gemaakt om Ahoy in Rotterdam en MECC in Maastricht om te bouwen tot noodhospitaal. Maar toen de cijfers gunstiger werden, is dit weer snel teruggedraaid. Zuinig als we zijn, willen we geen lege bedden. Ook voor het personeel is geen plan. Waarom geen plan voor een mobilisatie, selectie en training zodat je in korte tijd in elke provincie een evenementenhal voor pakweg 500 patiënten kunt inrichten zodat deze patiënten in beginsel buiten de ziekenhuizen worden gehouden en de reguliere zorg gewoon door kan gaan? Je kunt beginnen met alle mensen van het Rode Kruis, iedereen met een EHBO-diploma, alle studenten verpleegkunde en geneeskunde, en de geneeskundige troepen van defensie. Maak het desnoods nog breder door iedereen op te roepen om mee te helpen in de verpleging van deze patiënten. Regel dat medewerkers van hun werkgever vrij kunnen krijgen voor opleidingen en hun inzet.

Reservoir

Op deze manier kan net als bij de vrijwillige brandweer een reservoir van personeel worden gecreëerd dat ingezet kan worden als de nood aan de man is. Een soort nationale reserve. Natuurlijk zijn deze mensen geen hoogopgeleide en ervaren verpleegkundigen en artsen. Maar nood breekt wet. En er zal nu toch wel zo veel ervaring zijn opgedaan met de behandeling van de corona-patiënten dat er een soort standaardbehandeling is. Een combinatie van medicatie en beademing. Analyseer welke taken kunnen worden afgesplitst en door minder hoog opgeleide medewerkers kunnen worden verricht onder toezicht van de gespecialiseerde medewerkers.

Burgerplicht

Een bijkomend effect van deze aanpak is dat een beroep op ons allemaal wordt gedaan om ons steentje bij te dragen aan het bestrijden van de pandemie. Net als bijvoorbeeld bij bloeddonatie. Het wordt als het ware een zaak van ons allemaal. Een gewoon stukje ouderwetse burgerplicht. Tenslotte wordt de ernst van de pandemie veel meer zichtbaar. Nu zit het verstopt achter de cijfers van het RIVM en de muren van de ziekenhuizen.


Rik Bolhuis uit Peize is bestuurskundige en werkzaam als beleidsadviseur sociaal domein bij een gemeente.

menu