Opinie: Voorkom nieuw onrecht. Kabinet dreigt geld voor Noord-Nederland in te pikken

Ontmanteling van een gaswinningslocatie in Ten Post. Het stilleggen van de gaswinning kost duizenden banen. Foto Archief Kees van de Veen

Er is 600 miljoen euro Europees geld beschikbaar voor Noord-Nederland omdat door het stoppen van de gaswinning 20.000 banen verloren gaan. Het kabinet dreigt dat echter te verdelen over heel Nederland.

Nu de gaswinning bij Slochteren op zijn laatste benen loopt, zoekt Noord-Nederland een nieuwe rol in de toekomstige duurzame economie. Groene waterstof, van onderzoek tot productie en toepassing, biedt een kansrijk perspectief om hier tienduizenden nieuwe banen te scheppen. Mensen die nu nog werkzaam zijn in de fossiele industrie, kunnen we een toekomstbestendige plek geven. Noord-Nederland heeft namelijk alle ingrediënten in huis om zich te ontwikkelen tot de groene waterstofregio van Nederland. Nieuwe windparken op de Noordzee kunnen energie leveren voor de productie van groene waterstof. De industriële clusters in Delfzijl, de Eemshaven en Emmen hebben waterstof nodig als nieuwe, groene grondstof en energiedrager. De zoutcavernes en een deel van de leidingen die nu voor aardgas worden gebruikt, zijn geschikt voor de opslag en transport van waterstof. Het noordelijk bedrijfsleven ziet deze kansen en heeft goede, vergevorderde plannen.

Maar het ontbreekt nog aan politieke wil van dit kabinet om deze kansen te pakken en de waterstoftransitie hier echt op gang te brengen. Minister Wiebes stelt voor volgend jaar een schamele 35 miljoen euro beschikbaar voor de opschaling van groene waterstofproductie in heel Nederland. Vergelijk dat met Duitsland waar 9 miljard euro wordt uitgetrokken voor de ontwikkeling van de waterstofeconomie.

Green Deal

Niet alleen schieten nationale middelen ernstig tekort om de eigen doelen voor groene waterstofproductie te halen, maar Europees geld bedoeld voor Noord-Nederland dreigt ook nog versnipperd te worden over heel Nederland. In de Europese Green Deal van Frans Timmermans is het Just Transition Fund (JTF) gevormd. Een pot geld voor het creëren van nieuwe banen en omscholing van mensen in de gebieden in Europa die ernstig getroffen worden door de omschakeling van fossiele energie naar groene energie. Voor gebieden in Polen waar steenkoolmijnen worden gesloten. Maar ook circa 600 miljoen euro voor Noord-Nederland omdat door het stoppen van de gaswinning 20.000 banen verloren gaan. Hoewel Europa onze regio exclusief als target area voor het JTF heeft aangemerkt, kijkt het kabinet ook naar andere gebieden in Nederland. Die aap kwam vorige week uit de mouw tijdens het debat over de begroting van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Dat is een grof schandaal en een groot onrecht.

Wel lasten, nauwelijks lusten

Noord-Nederland heeft de afgelopen decennia schandalig weinig geprofiteerd van het Groninger gas. Van het uit gasbaten gefinancierde Fonds Economische Structuurversterking (1995 – 2011) is 88 procent in de Randstad besteed. Slechts 1 procent is in Noord-Nederland terecht gekomen. Zo kwam er wel een hogesnelheidslijn naar Parijs en een Betuwelijn, maar geen snelle Zuiderzeelijn. De lasten en ellende van de gaswinning kwamen daarentegen voor 100 procent in onze regio terecht.

Kies voor noordelijke waterstofeconomie

Met het profijt dat Nederland heeft gehad van het Groningse gas verdient Noord-Nederland volwaardige steun van het kabinet in de transitie van een fossiele naar een groene industrie. Om nieuw onrecht te voorkomen en om de tienduizenden mensen in de fossiele industrie in onze regio een nieuw perspectief te bieden, moet de 600 miljoen van het JTF prioritair en geconcentreerd in Noord-Nederland worden ingezet. Voor opleidingen en omscholing, voor nieuwe groene banen en voor de ontwikkeling van de noordelijke waterstofeconomie. Volgende week wordt gestemd over een voorstel waarin de Kamer die opdracht aan het kabinet geeft. De regeringspartijen VVD, CDA, CU en D66 moeten dan kleur gaan bekennen. Gaan ze dan mee met staatssecretaris Keijzer die redeneert dat Noord-Nederland maar tevreden moet zijn met een half ei, of geven zij Noord-Nederland waar het recht op heeft?

William Moorlag is Tweede Kamerlid voor de PvdA.

menu