Een rijk natuurgebied mag je niet zonder slag of stoot opofferen: waarom blijft het zo stil rond de plannen voor de nieuwe wijk Suikerzijde in Groningen? | opinie

Geoorde fuut met jong in de vloeivelden van de voormalige Suikerfabriek. Foto Alice Dekker

Het lijkt erop dat alle natuur opgeofferd mag worden voor woningbouw, als er maar vervangend gebied wordt aangelegd, stellen Noël Swennenhuis en Alice Dekker. Ze roepen iedereen op om zich uit te spreken voor behoud van de vloeivelden van de voormalige Suikerfabriek in Groningen.

In het pas verschenen rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving, Grote opgaven in een beperkte ruimte , wordt gepleit voor meer natuur en voor het zorgvuldiger inpassen van woningbouw en duurzame energievoorzieningen.

Plannen gaan hier tegenin

Interessant, want de plannen voor de nieuwe Groningse wijk Suikerzijde gaan hier rechtstreeks tegenin: bij de bouw dreigt een waardevol natuurgebied, de vloeivelden van de voormalige Suikerfabriek, verloren te gaan.

Al in 2009, toen het gebied net was aangekocht door de gemeente, zetten natuurorganisaties als Avifauna, IVN, KNNV en de Natuur en Milieufederatie zich in om dit ‘Groninger vogelparadijs’ te behouden.

Met medewerking van grote, landelijke natuurclubs werden beheervoorstellen ingediend, er werden raadsleden rondgeleid en dagen georganiseerd waarop vrijwilligers de dijkjes rond de vloeivelden onderhielden.

Behoefte groter dan ooit

Hoe kan het dan toch dat tien jaar na dato, nu de behoefte aan natuur groter is dan ooit, een soortenrijk natuurgebied zonder slag of stoot wordt opgeofferd voor woningbouw?

De vloeivelden maakten destijds deel uit van de Stedelijke Ecologische Structuur (SES), ze stonden als ‘kerngebied water’ aangeduid op de officiële SES-kaart van 2011. Ook in het bestemmingsplan (Ruskenveen) stonden de vloeivelden vermeld als beleidsmatig beschermde natuur.

Ongemerkt geschrapt

Op de SES-kaart van 2014 zijn de vloeivelden echter niet meer te vinden. Ze lijken ongemerkt te zijn geschrapt uit de ecologische structuur.

Waarschijnlijk was de verwachting dat de natuurwaarden snel zouden afnemen na sluiting van de fabriek. Maar de vogels, onder meer de geoorde futen (kleine, zwarte watervogels met goudkleurige veertjes als ‘oren’), bleven komen.

Bij het laatste onderzoek in 2019 blijkt het aantal broedparen geoorde fuut zelfs zo groot, dat de vloeivelden als beschermd broedgebied worden aangemerkt. Ook zijn de plassen nog steeds essentieel foerageergebied voor meerdere kolonies water- en meervleermuizen.

Streng beschermde poelkikkers

Er leven streng beschermde poelkikkers en er broeden opvallend veel bijzondere vogelsoorten, waaronder een aantal rode-lijst soorten als koekoek, kneu, veldleeuwerik en zomertaling.

Reeën, hazen, verschillende roofvogelsoorten en vele wintergasten weten hun weg naar de vloeivelden al jaren te vinden. In de bramen de braamsluiper, in het riet de karekiet, in de dijkjes rond de vloeivelden nestelen oeverzwaluwen… Het is een schitterende, groene oase vlakbij het centrum van de stad.

Zeer hoge natuurwaarden

In een onderzoek uit 2019, naar aanleiding van de voorgenomen herinrichting van het Suikerunieterrein, adviseert een gerenommeerd ecologisch bureau de gemeente nadrukkelijk om de vloeivelden te sparen vanwege de ‘zeer hoge natuurwaarden’. Er wordt zelfs een schets bijgeleverd: het gewenste aantal woningen zou gerealiseerd kunnen worden door om de vloeivelden heen te bouwen. De gemeente negeert het advies; er wordt van begin af aan volledig ingezet op compensatie.

Tegenwoordig lijkt ‘compensatie’ een toverformule voor veel overheden: alle natuur mag worden opgeofferd als er maar vervangend gebied wordt aangelegd. Veel diersoorten laten zich echter niet gemakkelijk verplaatsen.

Onvoldoende compensatie

De Noordelijke Rekenkamer heeft voor komend jaar dan ook een onderzoek aangekondigd: in de praktijk blijkt er onvoldoende (zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin) natuur te worden gecompenseerd.

In het geval van de vloeivelden treedt er bij de compensatieplannen bovendien een absurd domino-effect op. Voor de beschermde soorten zal een nieuwe plas worden gegraven in een zorgvuldig beheerd weidevogelgebied: een ‘pareltje’ volgens weidevogelbeschermers. Het afgelopen jaar hebben er maar liefst veertig gruttoparen succesvol gebroed. Het verlies aan weidevogelgebied zal vervolgens elders weer gecompenseerd moeten worden.

Het kan nog

De weidevogelbeschermers van Collectief West en de Werkgroep Vleermuizen geven aan absoluut geen vertrouwen te hebben in de huidige compensatieplannen. De gemeentelijke aanvraag voor een ontheffing (Wet Natuurbescherming) ligt op dit moment bij de provincie.

Wij roepen iedereen op om zich uit te spreken voor behoud van de vloeivelden. Het kan nog. Wat niet meer kan in deze tijd is het opofferen van een waardevol en soortenrijk natuurgebied zonder dat er een haan naar kraait.

Noël Swennenhuis en Alice Dekker zijn oprichters van Natuurbehoud Suikerunieterrein Groningen

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie