Opinie: Wielrenners zijn geen circusdieren

Jos van Emden (links) tijdens het wereldkampioenschap wielrennen van 2019 in Harrogate. Foto Bas Czerwinski

Te veel valpartijen, te veel ongelukken, te veel risico’s en te weinig zeggenschap. Wielrenners, onder wie Jos van Emden, zijn het zat. Tien voorstellen voor veiliger koersen.

Niet één keer. De de internationale wielerunie UCI niet, de rennersvakbond ook niet. Niet voor of na een wedstrijd, niet per telefoon, zelfs geen online enquête met een paar meerkeuzevragen. Dit is mijn dertiende jaar als profrenner op het hoogste niveau, maar ik heb nog nooit meegemaakt dat ze ons iets vroegen.

In vrijwel alle grote sporten hebben de sporters zelf een vorm van zeggenschap. Ze beslissen mee, zeker als het hen direct raakt. In het wielrennen is dat niet zo. Wij, de renners, hebben geen stem. Zelfs niet als het om onze eigen veiligheid en gezondheid gaat.

Op papier is er een rennersvakbond (de CPA), maar die doet in de praktijk niets voor ons. De leden ervan zijn een stel marionetten. Ze worden betaald door de UCI en doen wat die van hen wil. Ik ken nauwelijks renners die achter het CPA-bestuur staan. Dat roept dat er een onderzoek wordt ingesteld, als er iets misgaat. Daar hoor je vervolgens nooit meer iets over. Er zijn initiatieven van de renners om veranderingen door te voeren of met een nieuwe vakbond te komen, maar we worden van alle kanten tegengewerkt.

De UCI is niet bezig met de veiligheid van de renners. Wel met hoe men overkomt op de buitenwereld. Naar eigen fouten en tekortkomingen wordt niet gekeken. Als de internationale wielerunie al met aanpassingen en regelwijzigingen komt om de veiligheid te verbeteren, dan duurt het jaren.

Zo moeilijk is het niet. Er zijn genoeg maatregelen te verzinnen die je meteen kunt doorvoeren. Hier komen ze.


1. Comité

Er wordt een comité van ex-renners aangesteld dat bij elke wedstrijd het parkoers keurt. Al is het maar de laatste 5 kilometer: dat zou al heel veel schelen. Dat comité kan parkoersen afkeuren, zonder verantwoording af te leggen aan de UCI.


2. Kilometerregel

De ‘3-kilometerregel’ geldt altijd in vlakke etappes. Op 3 kilometer van de finish wordt de tijd opgenomen, zodat klassementsrenners en hun treintjes niet tot vlak voor de streep hoeven mee te sprinten.


3. Routeboek

Organisaties zijn verplicht om hun routeboek en de exacte route een x-aantal weken (liefst maanden) van tevoren te publiceren. Nu gebeurt het vaak dat het de week vooraf pas wordt gedeeld.

4 Finish bergaf

Over finishes bergaf, zoals in de Ronde van Polen, begin ik niet eens.


5. Luchtkussens

In de laatste honderden meters komen er luchtkussens langs de kant van de weg, zoals bij het schaatsen. Dat wordt standaard voor WorldTour-wedstrijden. Als ze even niet in gebruik zijn, kunnen ze worden ingezet bij kleinere koersen, zodat de WorldTour ook bijdraagt aan veiligheid op lagere niveaus.


6. Spandoeken

Spandoeken mogen alleen over de weg hangen als ze de breedte van de weg aankunnen. Als ze deels op de weg moeten staan, al is het maar 10 centimeter, dan moeten ze naast de weg worden gehangen. Nu moeten we in de finale vaak uitwijken voor palen en touwen die op de weg staan of eroverheen hangen.


7. Geen oortjes

Geen radioverbinding met de ploegleiders meer. De oortjes maken de koers heel erg onveilig, doordat veel ploegleiders roepen dat hun renners naar voren moeten, ook als het niet per se nodig is. De renners houden wel verbinding met de jurywagen, die verschillen en pechgevallen kan doorgeven.


8. Gele en rode kaarten

Er komt een systeem van gele en rode kaarten. Deze worden gegeven als renners de regels overtreden. Dezelfde straf voor het hetzelfde vergrijp, niet die willekeur die er nu heerst.


9. Motorrijders

Elke koers heeft motorrijders nodig om de wedstrijd te beveiligen. Ze zetten wegen af, wachten tot wij voorbijkomen en halen ons vaak dan weer in. Dat is belangrijk werk. Maar soms is het inhalen onverantwoord. Ik zou graag zien dat zij een groot rugnummer dragen, zodat we dat achteraf kunnen melden.


10. Niet op de stoep

Wie fietst op het fietspad of de stoep: uit koers.


Deze tien punten zijn niet heilig: er zijn vast nog meer of betere maatregelen te verzinnen. Maar het is wel een begin. Het doorvoeren ervan kost niet veel tijd of geld.

Wielrennen is de mooiste sport die er is. Het is ook een gevaarlijke sport die risico’s met zich meebrengt. Maar dat betekent niet dat we alle risico’s zomaar moeten accepteren. Wij willen een stem, zeker als het over veiligheid gaat. Wij zijn degenen die elke dag ons lijf en leden wagen. We willen een échte vakbond, we willen échte maatregelen om onnodige risico’s van ons beroep weg te nemen. We zijn wielrenners, geen circusdieren.


Jos van Emden is profwielrenner bij Team Jumbo-Visma

menu