Ieder mens en iedere stem is evenveel waard. Dus columnisten, mopperaars en politici: bemoei je er niet mee | Opinie

Een longarts in gesprek met een patiënt op de Covid-verpleegafdeling van het Martini Ziekenhuis Foto: Corné Sparidaens

Er is een hoop aan te merken op onze democratie, onze rechtstaat en de gemeentelijke zorgplicht. Toch zie ik, als een in de zorg werkende, maatschappelijk betrokken oud-politicus, een aantal fenomenen in Nederland waar ik tot op de dag van vandaag het volste vertrouwen in heb. Bijvoorbeeld in de kwaliteit en toegankelijkheid van de acute medische zorg.

Wanneer je in Nederland omvalt en op straat blijft liggen, word je keurig opgehaald door een ambulance. Ik heb dit kortgeleden nog meegemaakt met mijn oude moeder, die van de fiets viel. Professor, zwerver of bejaard - of alle drie - het maakt niet uit.

Iedereen wordt naar de dichtstbijzijnde eerste hulppost gebracht. Je wordt behandeld, en als het nodig is kun je daarna in het ziekenhuis blijven.

Zonder aanzien des persoons

Verpleegkundigen en artsen gaan daar over. Zij trekken zich gelukkig niets aan van wat het kost of wie je bent. Zij besluiten over én zorgen voor de meest adequate behandeling, zonder aanzien des persoons.

Wanneer er toevallig - in een noodsituatie - twee of drie mensen op hetzelfde moment voor precies dezelfde operatiekamer én precies hetzelfde bed in aanmerking komen, wordt een medische afweging gemaakt. De patiënt met de beste herstelkansen gaat voor. Mocht dit in alle redelijkheid een ‘gelijkspel’ zijn, dan wordt ‘gezonde levensverwachting’ meegewogen.

Het medische domein

Ik denk niet dat er veel mensen zijn die dit vreemd of volstrekt onacceptabel vinden. Het is een begrijpelijk en overzichtelijk verhaal, dat thuishoort waar het zich nu bevindt: in het medische domein.

Toch is er op dit moment een ziekelijke behoefte van allerlei opiniemakers en politici om zich te bemoeien met - en te oordelen over - deze gang van zaken. Beseft iedereen wat we daarmee op het spel zetten? Beseffen we wel dat we op deze manier een oordeel vellen over de waarde van een mensenleven?

Zorg en politiek omgedraaid

Zoals gezegd ben ik werkzaam in de zorg, maar heb ik ook in de politiek gewerkt. Helaas herken ik het vak van politicus niet meer. De domeinen lijken zowel qua transparantie als verantwoordelijkheid omgedraaid.

In deze coronacrisis discussiëren de medici in de media, en het openbaar bestuur beslist achter de schermen via adviescommissies, zonder direct beschikbare notulen of publieke verantwoording.

Terwijl er genoeg vragen zijn voor het publieke domein. Hoe is het bijvoorbeeld mogelijk dat een land met een goede medische zorg overstuur en overbelast raakt, wanneer er door een nieuw virus pakweg per 5 à 7.000 inwoners één extra ziekenhuisbed nodig is? Hoe moet het dan bij een natuurramp, of als er oorlog komt? Reflectie over dit bizarre gegeven lijkt me iets voor een stevige discussie op een podium.

Met elkaar verbonden

Mijn vader wordt met aandacht verzorgd in een verpleeghuis. Ik bespreek achter de schermen verschillende protocollen en ondersteuningsplannen. Dit is een zaak tussen de arts, mijn vader en mij. Ik sta in voor mijn vader, zoals hij vroeger voor mij in stond. We zijn voorgoed met elkaar verbonden.

Columnisten, beroepsmopperaars en politici: bemoei je er niet mee. De waarde van andermans leven aan de orde stellen, is de betekenis van je eigen leven aan de orde stellen. De ziekte van een ander blijft niet altijd de pech van die ander.

Stuitende publieke geneuzel

Ga debatteren over wachtlijsten, de testsamenleving en ziekenhuisbedden. Maar bespaar me het stuitende publieke geneuzel over sterke vrouwen, dikke mannen en fietsende bejaarden.

Het medisch-ethische bolwerk ‘zonder aanzien des persoons’ is een verworvenheid die behouden moet blijven. Ieder mens en iedere stem is evenveel waard!

Jan Atze Nicolai is ZZP’er in de zorg , bestuurslid Stichting voor de Zorgeconomie en oud-wethouder van Leeuwarden

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie