'Alleen Aboutaleb kan de PvdA nog redden'

Met twaalf zetels in de peilingen zakt de PvdA diep weg. Volgens oud-campagneleider en Tweede Kamerlid Jacques Monasch ging het bij de formatie al fout, zegt hij in dit interview met de Leeuwarder Courant. Een lijsttrekker van statuur is de enige oplossing. Exit Diederik Samsom.

Samsom is een van de Haagse Vier, zoals Monasch ze noemt; met Hans Spekman, Lodewijk Asscher en Jeroen Dijsselbloem. Het zijn de mannen die de touwtjes in handen hebben bij de sociaaldemocraten. Het gaat niet goed met de PvdA. Als oud-campagneleider mag Monasch graag zijn mening verkondigen. Ook binnen de fractie, waar hij als dissident bekend staat. Al vindt hij dat zelf een te groot woord. ,,Ik ben alleen niet van die politiek correcte vleugel.''

Hij zat tot 2010 vooral in de commentaarrol. Monasch had twee goedlopende eigen bedrijven, een strategisch adviesbureau en twee galerieën in Moskou en Amsterdam, toen het kabinet-Bos viel. Tijdens de voorbereiding voor de reis van koningin Máxima naar Tanzania verstuurde hij zijn kandidaatstelling als Tweede Kamerlid. Het was in een hotel in Dar-es-Salaam. ,,Dit is jouw moment, zeiden ze in de partij. En mijn vrouw zei: daar hebben ze misschien wel gelijk in.''

Genieten
In de oppositie was het genieten. ,,We hadden een heel stevige fractie met mannen als Dijsselbloem, Timmermans en Plasterk. En oppositievoeren is nou eenmaal leuker en makkelijker. Zo simpel is het.''

'Over die valse start zijn we nooit meer heen gekomen. Nederland wilde deze coalitie niet'

Toen kwam fase twee, met de PvdA in het kabinet. Monasch is nog steeds heel kritisch over de formatie die daaraan voorafging. Beide achterbannen van VVD en PvdA wilden eigenlijk niet en tegelijk moest het land voor 50 miljard euro worden vertimmerd. ,,Je krijgt de hele samenleving tegen.''

De oorzaak van de huidige partijellende ligt bij die valse start. ,,Daar zijn we nooit meer overheen gekomen. Nederland wilde deze coalitie niet. De formatie was een soort kwartetten, door een veel te kleine club, het ging veel te snel, en met veel te weinig overleg met de beide fracties. Het systeem waarop per dag knopen werden doorgehakt over een bepaald thema was een soort Harvard-idee, bedacht door Wouter Bos. Met als gevolg dat je als fractiewoordvoerder later al snel denkt: die tekst is niet van mij.''

Het roer om
Het moet bij de komende verkiezingen radicaal anders, vindt Monasch. ,,De fractie bepaalt haar eigen reglement. Maar die moet dan nu als één man opstaan.'' Hij twijfelt of het zal gebeuren. Overleg en openheid zou de basis moeten zijn. Monasch merkt in plaats daarvan ‘een soort verdoofdheid'. ,,Er is geen houvast. Alles en iedereen glijdt weg.''

Hij leert graag van het Britse Labour. En hij refereert aan Duitsland, waar de SPD tijdens de formatie twee weken lang het land intrekt om zich bij de kiezers te verantwoorden. ,,Je moet mensen de partij intrekken. Wij hebben alles gesanctioneerd en doen het tegenovergestelde. We zijn te veel een bestuurderspartij geworden.'' De PvdA is niet meer die brede volkspartij. ,,De meesten zouden het lidmaatschap zo kunnen inruilen voor GroenLinks. Wij zijn een partij geworden voor de hoogopgeleide politiek correcte medemens. Iedereen weet dat het anders moet, maar in de praktijk komt er weinig van terecht.''

Rechts
Het cynische is dat de welvaartsstaat, volgens Monasch dé verworvenheid van de PvdA, nu door rechts wordt gebruikt als argument om vluchtelingen buiten de deur te houden. ,,Dan loop je dus achter de feiten aan! Wij hadden veel eerder moeten erkennen dat de samenleving niet alles kan dragen. Dat de rekening terechtkomt bij de onderkant van de samenleving, júist bij de groep die al zo disproportioneel wordt getroffen.''

,,In plaats daarvan wordt er gekwartet. Het politiek correcte deel van de PvdA ruilde de strafbaarstelling van illegaliteit uit met de VVD tegen 500 miljoen euro belastingverlaging voor de hoge en middeninkomens.'' Monasch vindt het nog steeds ‘een perverse uitruil'. ,,Niet te verkopen aan de eigen achterban.''

'Aboutaleb en Van der Laan als lijsttrekker zouden allebei een geschenk zijn voor de partij'

Komend jaar kan het twee kanten op. ,,Blijven zitten waar je zit, met de onuitgesproken huidige koers. Of een heel felle open lijsttrekkerstrijd.'' Laat iedereen voor 2 euro meedoen aan de lijsttrekkerverkiezing. Trek de partij open. Ga het land in. Hij noemt het cruciaal voor het voortbestaan van de PvdA.

Activisme
Monasch is aanhanger van politiek activisme, maar constateert dat dit diep is weggezakt. ,,We maken ons druk over Tsjechisch als subvak op de universiteit, terwijl een mbo'er uit Makkum die jachtschilder wil worden naar Zwolle moet voor zijn opleiding. Dát is wat de mensen bezighoudt. De Nederlandse agenda wordt bepaald door de mkb'ers en de mbo'ers. En als die agenda helder is, dan is er ook ruimte voor vluchtelingen.''

,,Het land en de partij hebben een lijsttrekker nodig van statuur. En dat is er niet één van de Haagse Vier. ,,Dit los je iet op met Haags gedoe.''

Wie dan wel? ,,Ahmed Aboutaleb. Of Eberhard van der Laan.''

Over de keuze tussen deze twee denkt hij lang na – bij Monasch een zeldzaamheid. Voorzichtig: ,,Ze zouden allebei een geschenk zijn voor de partij.''

Hij denkt dat beiden veel van de opgelopen achterstand zouden kunnen goedmaken. ,,Ze komen niet uit Den Haag. Dat is een pre. Ik hoop alleen dat ze zich als burgemeester niet te groot voelen om mee te doen. Daar zit de kwetsbaarheid in.''

Zegen
Monasch benoemt de magische toespraak van Aboutaleb na Charlie Hebdo (‘Als het je hier niet bevalt, dan rot je toch op'). Er ging een siddering door politiek Den Haag. ,,Zo van: wat zegt-ie nou? Het politiek correcte deel hier kreeg het de strot niet uit, maar Aboutalebs woorden hadden een ongelooflijk zegenende werking. Alsof de paus ineens liefhebbend over homo's sprak. Aboutaleb durft te benoemen wat je wel en niet kunt tolereren in de samenleving. Hij durft duidelijke grenzen te stellen. Daar heeft dit land behoefte aan. En de partij evenzeer.''

‘Alleen Aboutaleb kan de PvdA nog redden'

De PvdA houdt zaterdag 13 februari een partijcongres in Amersfoort.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.