Opinie: Van meetbaar naar merkbaar maatwerk in het onderwijs

Met de aankondiging van meer maatwerk in het onderwijs kwam een positief einde aan een welles-nietesspelletje.

Als donderslag bij heldere hemel verscheen onlangs een opvallend bericht in de media. Staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs) kondigde aan dat hij alsnog akkoord gaat met het charmante plan dat de VO-raad, onder leiding van Paul Rosenmöller, ruim een jaar geleden opperde. Er moest meer aandacht komen voor maatwerk in het onderwijs. Wanneer leerlingen bepaalde vakken op een hoger niveau mogen volgen, wordt er recht gedaan aan hun ambitie en intrinsieke voorkeuren. Hierdoor krijgen ze de mogelijkheid hun talenten gerichter te benutten, ook met het oog op een vervolgopleiding.

Wel of niet?
Meteen na de aankondiging bleek er veel draagvlak te zijn voor dit ambitieuze plan. Ook Sander Dekker was enthousiast, al wilde hij wel enige tijd besteden aan het onderzoeken van de mogelijkheden. In november 2015 kwam vervolgens het bericht dat de Onderwijsraad een advies had uitgebracht om het maatwerkplan níet in te voeren. Dekker leek het plan gewillig opzij te schuiven. Het onderwijsveld was verbaasd. Uiteindelijk is er nu dan toch een positief einde gekomen aan het kinderachtige welles-nietesspelletje rondom de invoering van maatwerk in het voortgezet onderwijs.

Leerlingen krijgen door de inzet van maatwerk steeds meer invloed op hun eigen kennis en vaardigheden. Ze krijgen de mogelijkheid zich te ontplooien op een manier die het beste bij hun past. Talenten worden optimaler ontdekt, gestimuleerd en benut. Ook de niet-cognitieve vaardigheden zoals creativiteit en vakmanschap blijven niet onbenoemd, doordat ze op het diploma worden vermeld.

Dit geeft een boost aan het zelfvertrouwen en doet recht aan de talenten van ieder kind, waardoor het gemotiveerder zal zijn. Dit kan weer leiden tot een beter resultaat. Bovendien is dat een mooie meevaller bij het maken van de keuze voor vervolgonderwijs en, op de langere termijn, tijdens hun carrière en verdere leven.

Uiteindelijk is er nu dan toch een positief einde gekomen aan het kinderachtige welles-nietesspelletje rondom de invoering van maatwerk in het voortgezet onderwijs

Toetscultuur
Tegelijk met de aankondiging van de plannen voor de inzet van maatwerk in het voortgezet onderwijs zond actualiteitenprogramma Brandpunt vorige week een reportage uit met de titel De selectiefabriek, over de toetscultuur in het basisonderwijs.

Opvallend, en wellicht niet eens geheel onterecht, is de negatieve toon over het toetsen van de leerlingen in de groepen 1 tot en met 8 in het kader van het leerlingvolgsysteem. Per augustus 2014 zijn basisscholen verplicht dit systeem, dat de cognitieve ontwikkeling van een kind in kaart brengt, aan te leggen. Dat een kind vanaf vier jaar wordt blootgesteld aan verwachtingen in de vorm van toetsmomenten en bijbehorende scores, is discutabel. We moeten hierbij echter niet vergeten dat onze Nederlandse toetscultuur in een overgangsfase zit.

Merkbaar
Voorheen was de uitslag van de, met veel stress gepaard gaande, Cito-eindtoets onomkeerbaar en als momentopname leidend voor de niveaubepaling van een kind bij de overgang naar de middelbare school. Tegenwoordig kunnen we dus onder andere putten uit het leerlingvolgsysteem, de veel minder urgent geworden eindtoets in april (waarbij een school mag kiezen uit twee andere gecertificeerde eindtoetsen, naast de Cito-toets) en het advies van de leerkracht uit groep 8. Mocht dit uiteindelijk weinig soelaas bieden, dan is er nog een mogelijkheid een gesprek aan te gaan met de leerkracht(en) om gemaakte beslissingen eventueel te herzien.

Opvallend, en wellicht niet eens geheel onterecht, is de negatieve toon over het toetsen van de leerlingen

Samenvattend is er voor de toekomst dan ook hoop, door een uitspraak van de adviesgroep Platform Onderwijs 2032. Die pleit ervoor dat we in onze zogenoemde toetscultuur langzaamaan moeten gaan inzetten op het ‘merkbaar’ meten van (toets)resultaten, in plaats van het ‘meetbaar’ meten hiervan. Een bijkomende vorm van maatwerk dus, die wellicht ook meetbaar én merkbaar tot succes zal gaan leiden.

Pascal Cuijpers is docent beeldende vorming.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.