Kaasfusie: een zelden vertoonde strijd

Zelden of nooit heeft een fusieproces in de landbouw zoveel stof doen opwaaien als die tussen DOC Kaas en DMK, respectievelijk het tweede zuivelbedrijf van Nederland en het grootste van Duitsland. Morgen is het woord aan de eigenaren van deze zuivelcoöperaties: de melkveehouders.

loading

Nadat DOC Kaas in Hoogeveen zwaar gedupeerd werd door de Russische boycot van kaas en de coöperatie haar melkveehouders over 2014 een melkprijs moest uitkeren die 4 cent per kilo lager lag dan die van FrieslandCampina, zochten bestuur en directie wederom toenadering tot Deutsches Milkchkontor (DMK). In 2011 had DOC Kaas het al eens eerder geprobeerd, maar toen werd de vereiste meerderheid van 66 procent van de boerenstemmen niet gehaald.

Poetins grillen

Dit keer zou het dan wel moeten lukken, omdat de grillen van Poetin weer eens aantoonden dat DOC wel erg afhankelijk is van kaas en omdat DMK sindsdien veel heeft geïnvesteerd om zich te ontwikkelen tot een sterk en veelzijdig zuivelbedrijf met internationale ambities. ,,Net wat we nodig hebben”, zo zeiden de DOC-bestuurders en directeuren tijdens de vele informatiebijeenkomsten met de circa 1100 melkveehouders. Het merendeel van hen boert in Noord-Nederland.

Halverwege deze sessies gebeurde er iets unieks: betrokken buitenstaanders gingen zich intensief bemoeien met het fusieproces. DOC-boeren kregen het dringende advies om niet met DMK in zee te gaan. Voorzitter Teunis Sterk van de kleine kaascoöperatie Delta Milk in Bleskensgraaf gooide de knuppel in het hoenderhok. Hij beweerde dat DOC de meerwaarde van Nederlandse kaas te grabbel gooit met een Duitse partij als meerderheidsaandeelhouder. Nederlandse kaascoöperaties mogen sinds een aantal jaren natuurgerijpte Goudse kaas afzetten onder het Europese BGA-label (Beschermde Geografische Aanduiding). Deze verwatering zou niet alleen gevolgen hebben voor de DOC-boeren, maar voor alle melkveehouders in Nederland.

Familiebedrijf A-ware in Almere, een handelsbedrijf in kaas met sinds kort een grote, nieuwe kaasfabriek in Heerenveen, nam het stokje over. Het belegde zelfs drie informatiebijeenkomsten voor DOC-boeren. Kern van het verhaal: door samen te werken zijn we veel beter uit. Er zou veel synergie te behalen zijn op het gebied van kaasverwerking en logistiek. ,,En door ons netwerk en onze naam dwingen we een betere prijs voor de kaas af”, zei A-ware-directeur Klaas de Jong in NRC Handelsblad .

loading Klaas de Jong

De toenadering van A-ware viel bij veel DOC'ers niet goed. Eerst onze coöperatie verzwakken door boeren weg te kapen voor de nieuwe fabriek in Heerenveen en dan nu zogenaamd de helpende hand toesteken, zo was de klacht. De ware bedoeling zou wel zijn dat A-ware dringend extra melk nodig heeft om de capaciteit in Heerenveen efficiënt te benutten. De Jong ontkende dat gisteren wederom met klem: ,,A-ware beschikt over voldoende melk. Tachtig procent van onze melkbehoefte is ingevuld via samenwerkingsverbanden met boeren voor de lange en middellange termijn. We hanteren zelfs een wachtlijst. We gaan alleen met veehouders in gesprek nabij onze fabrieken (Heerenveen, Coevorden) die goed in de route passen.”

Begin deze week meldde zich nog een derde gegadigde voor DOC: de Duitse zuivelcoöperatie Hochwald die ook een fabriek heeft in Bolsward (gecondenseerde melk in blik). Voor DOC is Hochwald geen onbekende. Beide bedrijven houden sinds kort gezamenlijk kantoor in Dubai voor de export naar het Midden-Oosten en Afrika. Ook Hochwald belooft de DOC-boeren: wij betalen op termijn een hogere melkprijs dan DMK.

Morgen zal blijken wat de invloed is geweest van alle gepresenteerde alternatieven op de DOC-boeren. Dan stemmen ze in De IJsselhallen in Zwolle over een samengaan met DMK.

DMK: overnamestrijd wel verwacht

Voor topman Josef Schwaiger van DMK kwamen de bemoeienissen van A-ware en Hochwald met de samenwerking met DOC niet onverwacht. ,,DOC is een prominente producent van Nederlandse kaas: de hoogste kwaliteit, lange traditie. Logisch dat ook anderen willen samenwerken met zo'n bedrijf. Maar ik blijf erbij dat wij DOC het beste en meest duurzame aanbod doen.”

loading Josef Schweiger

Schwaiger laat zich niet uit over de handelswijze van A-ware en Hochwald. Wel wil hij kwijt dat het ongeloofwaardig is, zo niet dubieus, als deze bedrijven beweren dat zij met DOC altijd een hogere melkprijs kunnen realiseren dan een groot zuivelconcern als DMK.

De bewering dat de verkoop van natuurgerijpte Nederlandse Goudse kaas in Nederlandse handen moet blijven, noemt hij onzin. ,,Ik ben Oostenrijker en leidt het grootste zuivelconcern van Duitsland. En zie, het werkt. Waarom zou een Duits-Nederlandse samenwerking dan falen? Het gaat niet over grenzen, het gaat over melk. DOC en DMK zijn uit hetzelfde hout gesneden. De ene boom heeft weliswaar zijn wortels in Nederland, de ander in Duitsland. Maar onze innerlijke waarden zijn identiek.''

Of DOC nog een derde kans krijgt als haar boeren morgen toch een samengaan afwijzen? Schwaiger: ,,Het is voor DOC de laatste kans om op de trein te springen naar de internationale markt. Hopelijk voortgetrokken door een locomotief die DMK heet.”

menu