Asielzoeker Rachid Traoré (19) moet zich op 4 januari melden bij de vrijheidsbeperkende locatie in Ter Apel. Hier wordt hij voorbereid op zijn terugkeer naar Burkina Faso. Wat gebeurt er als hij uit het vliegtuig stapt?

Zijn moeder is overleden en het lot van zijn vader is onbekend. Wanneer asielzoeker Rachid Traoré (19) terugkeert in Burkina Faso is er waarschijnlijk geen familie of vriend die hem van het vliegveld haalt.

Waar te beginnen?

Rachid kwam drie jaar geleden in Nederland aan. Hij woont nu in het asielzoekerscentrum in Zweeloo. De vraag van de student Sport & Bewegen van het Alfa-college in Groningen of hij mag blijven, is afgewezen. Op vier januari moet hij zich melden bij de vrijheidsbeperkende locatie in Ter Apel. Hier wordt hij door de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTV) voorbereid op zijn nieuwe leven in Burkina Faso. Maar hij wil helemaal geen nieuw leven. Hij wil sportleraar worden en voetballen in het middenveld bij Achilles 1894 in Assen.

Hij krijgt bij zijn pogingen in Nederland te blijven veel hulp van zijn school en opleiding. Maar wie helpt hem als hij eenmaal in Burkina Faso uit het vliegtuig stapt? Hij moet eten, slapen, werken of studeren en kent er naar eigen zeggen helemaal niemand. Waar te beginnen?

Hulp bij uitzet

Er bestaat een potpourri aan regelingen voor vertrekkende asielzoekers. Indien Rachid besluit vrijwillig aan zijn terugkeer mee te werken, kan hij een beroep doen op de hulp van de Internationale Organisatie van Migratie (IOM), waarvan het hoofdkantoor in Geneve zetelt.

Deze hulp is zowel van financiële als praktische aard. ,,Een groot deel van zijn terugkeer wordt al in Nederland voorbereid'', legt Pieter Maas van IOM Nederland uit. ,,We gaan onder meer praten over wat hij wil en kan in zijn vaderland.''

IOM heeft medewerkers die verspreid zitten over de hele wereld. ,,Ook in Burkina Faso. Als Rachid wil, wordt hij op het vliegveld door een collega van ons opgewacht die hem wegwijs maakt.''

,,Er is vaak een verschil tussen de plannen die iemand in Nederland tijdens zijn voorbereiding maakt en de realiteit in eigen land'', zegt Barbara Ratering van IOM. ,,Stel nu dat je een kiosk wilde beginnen, maar in de wijk waar je woont, zijn er al een stuk of twintig. Dan is het wellicht toch handig om iets anders te proberen.''

Budget

Ze krijgen ook geld om de eerste periode te overbruggen. ,,Op het vliegveld krijgen ze 1750 euro'', zegt Maas. ,,Meestal in de vorm van een debitcard. Daar komt vaak nog eens 200 euro bovenop.''

Dan is er ook nog hulp in natura tot een bedrag van 1500 euro. ,,Voor bijvoorbeeld een opleiding of het opstarten van een eigen bedrijf. Indien er sprake is van gezondheidsproblemen die medisch moeten worden behandeld, is er een extra 1000 euro beschikbaar.''

Maar niet alle voormalige asielzoekers die vrijwillig meewerken aan hun terugkeer komen voor deze regelingen in aanmerking. Maas: ,,IOM Nederland begeleidt jaarlijks tussen de 2400 en 3000 migranten bij de reis naar hun thuisland. Ongeveer de helft kan van deze regeling gebruik maken. Maar dit kan niet als de aanvrager bijvoorbeeld uit een land komt, waarbij er een verdenking is dat er misbruik van wordt gemaakt. Zo werd in de zomer bekend dat veel Kosovaren met name voor deze regeling naar Nederland kwamen. Ook voor iemand die vanwege bijvoorbeeld criminele activiteiten een ongewenst persoon is geworden, is deze regeling niet bedoeld.''

Beperkte betrokkenheid

En wat als Rachid zich blijft verzetten tegen zijn terugkeer? Dan bestaat de kans dat hij gedwongen wordt uitgezet door de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) en reist in het uiterste geval de marechaussee mee in het vliegtuig om zeker te zijn dat Rachid in Barkino Faso aankomt. Maar zijn er dan ook regelingen? Iemand die hem wegwijs maakt? ,DT&V blijft altijd met iemand in gesprek over vrijwillig vertrek'', legt Karen Temmink van het ministerie van Veiligheid en Justitie, waar DTV onder valt, uit. ,,Als deze mensen echt niet willen meewerken, komen ze in de aanloop naar hun vertrek in het uiterste geval in de vreemdelingenbewaring terecht.'' Dit is detentie met een vrijer regime dan strafrechtelijke detentie.

,,Je hebt ook nog een vrijheidsbeperkende locatie. Die is er alleen in Ter Apel. Dan mag je je niet buiten de gemeentegrenzen begeven en heb je een meldplicht bij de politie. Ook in vreemdelingenbewaring zet de DT&V nog in op zelfstandig vertrek en zijn er in dat geval regelingen waarvan je gebruik kan maken. Je opties nemen echter af als je je blijft verzetten. Maar in alle gevallen waarborgen we toegang tot het land van herkomst. De IND heeft al in de asielprocedure uitgebreid getoetst dat deze persoon in eigen land niet wordt vervolgd. Eenmaal in het eigen land, ben je ook weer een onderdaan van dat land en houdt onze betrokkenheid op.''

Je kunt deze onderwerpen volgen
PREMIUM