Avonturier, rocker, stijfkop, liefhebber: dit is Dwight Lodeweges, de interim-bondscoach van Oranje

Dwight Lodeweges en Virgil van Dijk (links) tijdens de training van het Nederlands elftal ter voorbereiding op het EK-kwalificatieduel tegen Polen en Italie. Foto: ANP/Koen van Weel

Met Dwight Lodeweges (62) heeft het Nederlands elftal tijdelijk een zeer ervaren, maar bij het grote publiek vrij onbekende bondscoach. Portret van een bescheiden vakidioot. ,,Toch kan hij ook enorm dwars zijn. Als hem iets niet zint, is-ie weg.’’

Als Dwight Lodeweges uit Voorthuizen ooit ergens wereldberoemd mee werd, dan was het – uiteraard - met dat onvermijdelijke briefje. Het was 19 november 2018 in Gelsenkirchen. Oranje stond met 2-1 achter, toen Virgil van Dijk in het veld een verfrommeld papiertje kreeg aangereikt, geschreven door Lodeweges, doorgegeven door Ronald Koeman.

De afloop is stilaan bekend: een slotoffensief leidde tot de 2-2 van Van Dijk en winst in poule A van de Nations League. Het briefje van Lodeweges groeide uit tot een voetbalverhaal waar dagenlang over werd gesproken, net zolang tot het een uitgekauwde, wat stoffige anekdote werd. Zelf vond de assistent-coach de opwinding een dag later al overdreven (‘jongens, nou weten we het wel, hoor’) – al leverde het beroemde kladpapiertje bij een veiling toch nog 35.000 euro op.

Geen man van iPads

Toch zegt het briefje wel iets over Lodeweges, de voetbaltrainer. Geen man van iPads, magneetborden en high-tech videoanalysesystemen, maar van rechttoe rechtaan voetbaltaal. Niet te verwarren met ‘ouderwets’ of ‘conservatief’; Lodeweges slurpt iedere nieuwe voetbalontwikkeling juist gretig op. Maar juist in didactische, communicatieve zin is Lodeweges een meester van de eenvoud. Een man van ongecompliceerde communicatie.

,,Hij kan ingewikkelde tactische voetbalzaken voortreffelijk en volkomen begrijpelijk uitleggen’’, zegt Henk de Jong, voormalig assistent van Lodeweges bij Cambuur (seizoen 2012/13). ,,Dwight werkt het liefst gewoon met een stift en een vel papier. Tekent-ie in een paar lijnen exact wat de bedoeling is. Voetballers vreten dat, want Dwight maakt het nooit moeilijker dan het is.’’

Heldere eenvoud

Op het trainingsveld wordt die heldere eenvoud soms ook zichtbaar, zoals vorig jaar in Portugal, waar Oranje zich voorbereidde op de Nations League-wedstrijd tegen Engeland. Toen het Nederlands elftal trainde op het collectief druk zetten, galmde de bulderstem van Lodeweges over het veld.

,,Oorlogshouding!’’, riep de assistent-trainer alleen maar – en aanvallers zoals Quincy Promes of Memphis Depay wisten direct wat er gevraagd werd. Één woord, precies genoeg. Dit was zo’n moment om, loerend op de voorvoeten, uit de startblokken te schieten om de tegenstander onder druk te zetten.

Wie we voor dit verhaal ook bellen over Lodeweges, steeds komen dezelfde soort kenmerken terug. Zijn vakmanschap wordt alom geroemd. Hij is duidelijk, eerlijk, no-nonsense. Zijn robuuste hoofd en zware wenkbrauwen doen wellicht anders vermoeden, maar Lodeweges is bij uitstek een man van onderkoelde, droge humor.

Lodeweges houdt van het spel zelf

En zijn ego is – in het bijzonder voor een echte voetbalman - aan de kleine kant. Veel meer dan van alle opgeblazen randzaken, houdt Lodeweges van het spel zelf, van dagelijks werken met spelers en trainers. Ronald Koeman vertrouwde zorgeloos de veldtrainingen en analyses aan hem toe.

Maar hoe komt het dat een zo alom gewaardeerde vakman zo veelvuldig in de luwte werkte – en vrijwel nooit in de top? Lodeweges was in 2008 een tijdje interim-coach bij PSV, als opvolger van de weggestuurde Huub Stevens. Maar tot het moment van zijn huidige bondscoachschap werkte Lodeweges vrijwel altijd in de betrekkelijke schaduw.

Hij was hoofdtrainer bij Cambuur, FC Groningen, NEC en SC Heerenveen, maar nooit echt lang, en tot beklijvende successen leidde het ook niet. Hij was vaker assistent, werkte tussendoor soms bij amateurclubs, en op tal van plekken in het buitenland.

Canada

Je zou hem een honkvaste wereldburger kunnen noemen. Lodeweges kijkt met een open blik naar andere culturen, reisde in zijn leven de halve wereld over, maar is tegelijk erg gehecht aan zijn roots. Als zoon van Nederlandse ouders werd hij geboren in Turner Valley, Canada. Vader en moeder Lodeweges hadden in de oorlogsjaren het avontuur gezocht, op zoek naar kansen in de land- en tuinbouwsector.

Maar een paar jaar na Dwights geboorte keerden ze terug naar Voorthuizen, het Gelderse dorp waar de huidig interim-bondscoach zijn hele leven zou blijven wonen. Als het even kan, komt Lodeweges graag in de kantine van VVOP (Voetbal Voor Ons Plezier), zijn eerste amateurclub, en mengt zich dan geruisloos tussen de dorpsbewoners.

Tegelijk ging Lodeweges in zijn leven nooit een avontuur uit de weg. De band met zijn geboorteland bracht hem als voetballer al terug naar Canada, waar hij bij Edmonton Drillers en Montreal Manic speelde. Hij voetbalde in de Verenigde Staten, en werkte als trainer zowel twee keer in de Japanse J-League als bij Al Jazeera in Abu Dhabi.

Wie hem op wedstrijddagen van Oranje wil vinden, doet er goed aan om op tijd een rondje door de speelstad te gaan lopen. Lodeweges benut de vroege uurtjes het liefst om de omgeving te bekijken, rustig rond te lopen in een vreemd land, cultuur te snuiven. Een man van de natuur ook, die met zijn vrouw Betsy het liefst met de camper op pad gaat, en lange wandelingen maakt.

Geen type voor een week Ibiza in wit zijden outfit, maar voor stevige wandelschoenen van de Bever Zwerfsport. Geen man van dance of hiphop, of van Hollandse meezingers, maar van stevige Amerikaanse rockmuziek.


Rafelrandjes

Maar zitten er nergens rafelrandjes aan Lodeweges? Is hij vooral een goedmoedige, loyale, bescheiden assistent? ,,Dwight is ook kort voor de kop, hoor’’, zegt Henk de Jong, een noordelijke uitdrukking voor wat je ook ‘stuurs’ of ‘dwars’ zou kunnen noemen. ,,Als hem iets niet zint, is-ie weg. Daar is hij heel resoluut in. Onvermurwbaar. Hij moet op zijn manier kunnen werken, anders hoeft het niet.’’

In oktober 2002 stapte hij aangeslagen op bij FC Groningen, toen hij merkte dat het draagvlak binnen de spelersgroep was verdwenen na een reeks nederlagen. Bij NEC vertrok Lodeweges in 2009 zelfs al binnen drie maanden, omdat het niet ging zoals hij wilde.

En ronduit geruchtmakend was zijn overstap in maart 2014, van Cambuur naar SC Heerenveen. Lodeweges was net aan een zeer succesvolle periode bezig in Leeuwarden toen, vlak voor de ontknoping van het seizoen, uitlekte dat hij een akkoord had met SC Heerenveen, de grote aartsrivaal.

De trainer moest letterlijk ontzet worden toen woedende Cambuur-fans hem te lijf wilden in het stadion. Lodeweges vluchtte het stadion uit. ,,Niet goed te praten van die supporters natuurlijk, maar het sentiment heeft Dwight destijds ook wel echt onderschat’’, aldus De Jong. ,,Die dacht: ah, Heerenveen is een grotere club, ga ik gewoon daarheen. Is ook typisch Dwight, die denkt helemaal niet in dat soort sentimenten. Maar het blijft voetbal hè, het lag heel gevoelig. Ik vond het ook echt verdomd jammer, want we hadden een geweldig seizoen bij Cambuur, dat heel vervelend eindigde.’’


Assistent-bondscoach bij de KNVB

Het was Ronald Koeman zelf die Lodeweges begin 2018 aandroeg als assistent-bondscoach bij de KNVB – en hem persoonlijk polste. Tot grote verbazing van de geboren Canadees zelf, trouwens. ,,Ik dacht in eerste instantie dat ik Edwin Evers aan de lijn had’’, zei Lodeweges er destijds zelf over.

Beide trainers hadden nooit samengewerkt, bij PSV liepen ze elkaar eind 2007 net mis, maar Koeman kende de status van Lodeweges als uitstekende veldtrainer. De huidig Barcelona-coach zweert bij een staf die hij veel verantwoordelijkheid kan geven, om er zelf als een soort manager ‘boven’ te hangen. Lodeweges paste perfect in dat plaatje, maar ook in de wensen van de voetbalbond.

De KNVB zocht een bevlogen Oranje-staf die zich óók met het jeugdvoetbal bemoeit, of met de trainersopleiding. Sinds twee jaar is het Nederlands elftal geen op zichzelf staand bastion meer binnen de bond.

Verantwoordelijkheidsbesef

,,Dwight reist bijvoorbeeld mee met Oranje onder 15, 16 of 17 bij buitenlandse toernooien’’, zegt directeur topvoetbal Nico-Jan Hoogma. ,,Vorig jaar won Oranje onder 17 het EK in Ierland, dan kijkt hij ter plekke mee en geeft tips. Hij is bij wijze van spreken de eerste om te zeggen: stuur mij in rustige periodes voor Oranje maar met die gastjes mee. Hij is echt wars van status, loopt andere trainers nooit voor de voeten. We zijn er zeer tevreden mee, willen ook absoluut met hem door.’’

De KNVB zoekt voor de opvolging van Koeman in eerste instantie naar iemand met een vergelijkbaar profiel als de huidige Barça-trainer. Het ‘Umfelt’ rond Oranje is zo goed, dat de bond niet zomaar alles overhoop wil halen. Een variant zoals met Hansi Flick bij Bayern München, die als assistent ‘tijdelijk’ doorschoof en grote successen haalde? Het is met Lodeweges niet op voorhand uitgesloten.

,,Deze selectie kan prima aangeven of dat zou werken of niet’’, denkt Kees van Wonderen, die net als Lodeweges als assistent werkte onder Koeman. ,,De bepalende jongens, onder leiding van Virgil van Dijk, hebben een goed onderbouwde mening en ze hebben verantwoordelijkheidsbesef. Die gaan niet voor vriendjes als de KNVB hen vraagt naar geschikte coaches voor dit Oranje. Stel zij zeggen: Lodeweges in de Flick-rol, wij zien dat zitten, dan zou ik die optie serieus bekijken.’’

Geen typisch uithangbord

De nuchtere interim-trainer uit Voorthuizen is weliswaar geen typisch uithangbord, zoals bondscoaches dat anno 2020 doorgaans zijn, maar onder de spelers wordt Lodeweges zeer serieus genomen om zijn vakmanschap. En mocht de KNVB speciaal voor het EK alsnog voor een ‘supervisor’ willen kiezen, zoals Ernst Happel dat op het WK in 1978 was? Dan zal Lodeweges zich niet snel gepasseerd voelen, of in zijn eer aangetast.

Van Wonderen: ,,Hij is helemaal niet bezig met het uithangbord zijn of met hoe hij ligt in de pers. Dwight wil aan de slag met de ontwikkeling van een elftal en spelers. Hij kent van alle relevante clubs de speelstijlen en wie en wat daarin belangrijk is. Hoe de linksbuiten van Congo heet, weet hij misschien niet, hij is nog net geen Jan Boskamp. Maar hij is net zo bezeten van het spel.’’

menu