Hilbert van der Duim won zeven keer op rij het NK allround. 'Dat record blijft nog zeker zeven jaar staan'

Hilbert van der Duim met hond Jente.

Hilbert van der Duim werd zeven keer op rij Nederlands kampioen allround. De kleurrijke oud-schaatskampioen denkt dat zijn record nog wel een tijdje blijft staan. ,,Zeker nog zeven jaar.’’

Het herfstdecor op de foto achter Hilbert van der Duim is fraai. ,,Deze is genomen bij Grolloo’’, zegt de 63-jarige oud-schaatser als hij zich met de bossen op de achtergrond meldt op het online vergaderplatform Teams. Soms gaat hij met zijn vrouw, die natuurfotografe is, mee op pad. ,,Dan neem ik het apparaat ook maar mee.’’ De foto achter hem is het resultaat.

Van der Duim kiest zijn eigen achtergrondfoto’s uit. Al sinds maart voert hij alle gesprekken vanuit zijn woonplaats Ravenswoud online. Bij het Drenthe College in Assen is hij degene die de gegevensbescherming van leerlingen en docenten regelt. In de tijd van corona, waarin veel lessen online plaatsvinden, heeft hij het er druk mee. ,,Ik check of alles voldoet aan de privacywet.’’

Hij hoeft de deur er niet meer voor uit. ,,Dat bevalt me wel’’, zegt Van der Duim. Geen gedoe met parkeren in de binnenstad van pak ‘m beet Utrecht voor een landelijk overleg, maar alleen even inloggen. En wanneer hij de hond wil uitlaten in een pauze, dan gaat hij gewoon.

Sociale armoede

Van der Duim vindt het heerlijk dat hij niet alles in de agenda hoeft te regelen. ,,Het is natuurlijk wel sociale armoede, want je ziet geen collega’s en kennissen meer. Maar het heeft ook voordelen. Je kunt je bioritme beter op peil houden.’’

Dat ritme brengt hem dit weekeinde op de bank. Nu Thialf ook voor hem verboden terrein is, volgt hij het NK allround voor de televisie. Het mannentoernooi kan dit weekeinde op iets meer aandacht rekenen dan elk ander toernooi. Er staat immers nog altijd een NK-record op zijn naam. Als enige schaatser was Hilbert van der Duim zeven keer nationaal allroundkampioen.

In 1978 deed hij voor het eerst mee aan het NK. Van der Duim pakte zilver. Daarna stond hij nog zeven keer aan de start, alle keren sloot hij af met goud. Een imposant rijtje dat zelfs Sven Kramer niet op zijn palmares heeft staan. Die staat op zes titels. ,,Maar als Sven vaker meegedaan had, was hij al lang recordhouder geweest’’, erkent Van der Duim.

Voor Kramer hebben de NK’s lang niet zo’n prioriteit als in de tijd van Van der Duim. Destijds waren de NK’s de scherprechter van het seizoen. Wie daar niet presteerde had een verloren jaar.

World Cups en afstandstoernooien bestonden nog niet. De schaatskalender puilt tegenwoordig uit. Een NK overslaan is eerder regel dan uitzondering voor de wereldtoppers. Waarom extra inspannen als plaatsing toch al een feit is. ,,Wij leefden echt naar die toernooien toe.’’

Kramer de grootste

Voor Van der Duim is er geen twijfel. Sven Kramer is de grootste allrounder aller tijden. ,,En in mijn tijd was dat natuurlijk Eric Heiden. Die pakte alle afstanden op de Olympische Spelen en werd ook wereldkampioen sprint en allround. Maar Sven heeft zoveel Europese- en wereldtitels allround.’’ Van der Duim kan er niet aan tippen.

Waar zet hij zichzelf dan? ,,Als je het hebt over allrounden in de zin van kortebaan tot marathon, kom ik misschien wel op de tweede plaats. Sven heeft geen marathons en kortebaan gereden.’’

Van der Duim, die naast zeven nationale allroundtitels ook twee Europese en twee wereldtitels won, was ook op die andere disciplines succesvol. Hij was geen uitgesproken kortebaanrijder en ook niet de beste op de marathon. Maar winnen deed hij overal wel eens.

Na de achtste plaats in de Elfstedentocht van 1986 werd hij een jaar later zelfs Nederlands marathonkampioen op natuurijs. Een zwaar auto-ongeluk maakte later dat jaar een einde aan zijn schaatsloopbaan. Met de langebaan was hij toen al twee jaar gestopt.

Wie Hilbert van der Duim opzoekt op Wikipedia komt woorden als brokkenpiloot en kleurrijk tegen. Van der Duim schudt zijn hoofd. ,,Een brokkenpiloot weet ik niet. Ja, ik vloog wel eens uit de bocht en had dus nog wel wat meer kunnen winnen. En ik heb wel eens wat conflicten met de KNSB gehad als dat ook onder brokkenpiloot valt.’’

Dat laatste leverde hem zelfs een keer een schorsing op. Van der Duim probeerde co-sponsoring voor elkaar te krijgen in de tijd dat schaatsers louter met reclame-uitingen van de bondsponsors op de pakken reed. Naast Uniekaas wilde hij Labello op zijn trainingspak krijgen.

Geen schijn van kans. De dissident moest maar even een tijdje aan de zijlijn toekijken. ,,Wij hebben het pad wel vrijgemaakt voor mannen als Hein Vergeer en Rintje Ritsma. En daarna kwamen de commerciële ploegen.’’

Trainen als profs, behandeling als amateurs

Geld verdienen met schaatsen was in die tijd niet de bedoeling. ,,Wij trainden als profs, maar werden behandeld als amateurs. Als je al extra inkomsten had, dan moest dat geld op een spaarbankboekje bij de KNSB komen. Na je loopbaan kreeg je dat bedrag dan uitgekeerd. Ik heb dat zo snel mogelijk opgenomen’’, zegt hij lachend.

Brokkenpiloot dus niet, maar kleurrijk wel toch? Hilbert van der Duim kan het moeilijk ontkennen. ,,Misschien ligt de nadruk daar ook wel wat teveel op, waardoor de prestaties wat naar de achtergrond verdwijnen.

Hilbert van der Duim is nu eenmaal ook de man van ‘Hilbert je moet nog een rondje’, van het regenboogpak en van de vogelpoep. Hij lacht weer. Hij wil de anekdote best nog eens ophalen. ,,Ik was gevallen en kreeg na de race meteen een microfoon onder de neus gedrukt. ‘Hilbert je bent gevallen, hoe kon dat nou?’. Er lang vogelpoep, jong. Ik ben uitgegleden. Ja echt, schrijf maar op. Zo’n verhaal gaat een eigen leven leiden.’’

In die vroege jaren tachtig waren de schaatsers misschien ook wel wat meer kwajongens dan tegenwoordig. ,,Of de verhalen komen pas naar buiten als deze generatie is gestopt. Er gaat nu veel meer geld in om en sponsoren eisen ook een bepaald gedrag. Misschien geeft dat wel wat minder mogelijkheden om dingen uit te halen.’’

En er is tegenwoordig veel meer vermaak. ,,Wij hielden nog wel eens een journalist voor de gek. Ik weet nog dat we op trainingskamp in Inzell waren en er een journalist belde.’’ Die vroeg of er nog nieuws was. Van der Duim en zijn maten vertelden bloedserieus dat Sies Uilkema zijn rug had gebroken. ,,Dat kwam zelfs in het Journaal. Zijn ouders schrokken zich rot, maar er mankeerde Sies helemaal niets.’’

Geen olympische medaille

Het waren mooie tijden. Van der Duim kijkt er met genoegen op terug. Succesvolle tijden ook. Alleen een olympische medaille ontbreekt in zijn prijzenkast. In 1980 in Lake Placid wist Van der Duim nog niet wat zijn kwaliteiten waren en vier jaar later in Sarajevo ontbrak de vorm. ,,Dat is een gemis, maar ik ga er niet gebukt onder. It had de carrière wel extra glans gegeven.’’

Andere gouden plakken heeft Van der Duim genoeg. Maar eerlijk, van de zeven Nederlandse titels weet hij zich weinig meer te herinneren. De mooiste? Hij heeft geen idee. De WK’s herinnert hij zich nog wel goed. Vooral dat van 1980 in Heerenveen, toen Van der Duim in wind en regen voor het eerst de beste van de wereld was.

Het waren andere tijden. ,,De tijd dat er 30.000 mensen op de tribune zaten en dat er een flesje berenburg uit de binnenzak kwam is voorbij. Schaatsen is voor het publiek toch meer een vip-gebeuren geworden, met sponsoren die gasten uitnodigen. Ja, daar zitten wij tegenwoordig ook.’’

De goede oude tijd moet niet geromantiseerd worden, vindt Van der Duim. Er mankeerde ook genoeg aan. De innovaties hebben de sport naar een ander niveau getild. Van der Duim had graag geweten wat hij had gekund in een gelikt pakje, met moderne schaatsen onder de voeten in een overdekte hal. ,,Want de 14.37 uit Inzell waar ik toen heel blij mee was, lijkt tegenwoordig natuurlijk nergens meer op.’’

Praatje, foto of handtekening

Destijds was Van der Duim een grootheid in zijn sport, een bekende Nederlander. ,,Ik werd wel eens lastig gevallen ja. Zat ik in een restaurant en kwam ik niet aan eten toe.’’ Schaatsfans hielden hem bezig met een praatje, een foto of een handtekening. ,,Dat was niet mijn hobby, maar het hoorde erbij.’’

Tegenwoordig kan Hilbert van der Duim op de publieksuren van Thialf in betrekkelijke anonimiteit zijn rondjes rijden. Want schaatsen blijft trekken. Soms wordt hij nog herkend. ,,Maar de meeste jonge schaatsers schaatsers weten niet meer wie ik ben.’’ Lachend: ,,In gebrek aan opvoeding.’’

Dit weekeinde wordt hij sowieso niet herkend. Van der Duim kijkt thuis of hij alleen recordhouder blijft met zeven Nederlandse allroundtitels. Hij verwacht niet dat Kramer er nog aan toekomt.. ,,Patrick Roest is nu de beste.’’ Die heeft het nationale kampioenschap echter nog nooit gewonnen. ,,Dat record blijft dus nog wel zeven jaar staan.’’

menu