Zenuwen? Druk? Welnee, joh. Menig voetballer in de ere- en eerste divisie omarmt de gedeeltelijke terugkeer van publiek op de tribunes dit weekend met open armen en wuift vragen over mogelijke negatieve effecten weg, ook bij FC Groningen en FC Emmen. Is dat terecht? Een kijkje in de psyche van de profvoetballer.

Dick Lukkien is een man van heldere bewoordingen. „Het is een open deur intrappen, maar als je kijkt wat hier de afgelopen jaren met supporters is gebeurd, kun je moeiteloos vaststellen dat wij hen heel erg missen”, zei de oefenmeester van FC Emmen onlangs. Vijf wedstrijden voor het einde van een seizoen dat tot nu toe werd gekenmerkt door lege stadions, mogen thuisspelende clubs dit weekend, zij het mondjesmaat, weer publiek ontvangen.

Bij FC Emmen, dat het morgengmiddag op de Oude Meerdijk opneemt tegen Heracles Almelo, gaat het om 1200 toeschouwers. Of dat wennen is, na maandenlang je eigen stem door de stadions horen weerkaatsen? „Dat verwacht ik niet. We kijken ernaar uit en het gaat ons alleen maar helpen.”

‘Valt onder de categorie afleiding’

Is het zo simpel? Komt er geen extra spanning bij kijken? Een stukje nonchalance misschien? Nico van Yperen, de eerste hoogleraar sportpsychologie van het land en sinds 1994 werkzaam voor de Rijksuniversiteit Groningen, kruipt desgevraagd in de psyche van de profvoetballer en sluit niet uit dat de terugkeer van publiek voor sommige spelers weleens averechts zou kunnen werken.

„Het toeschouwerseffect valt onder de categorie afleiding. Hoewel je wordt geacht met de sportprestatie bezig te zijn – hoe raak ik de bal, kop ik ’m wel goed – zorgen toeschouwers net als de kwaliteit van het veld en de weersomstandigheden voor afleidingen; zeker na zo’n lange periode zónder. De een kan daar beter mee omgaan dan de ander.”

‘Geleidelijk aan weer wennen’

Hoewel profvoetballers volgens Van Yperen over het algemeen wel wat gewend zijn, was het sinds het begin van de coronacrisis vorig jaar toch even omschakelen.

„Ineens moest er zonder publiek worden gespeeld. Dat en alle andere wijzigende omstandigheden, zoals het reizen met meerdere bussen, strenge maatregelen in hotels en het wekelijkse testen, beïnvloedde de normale routine. Onderzoeken toonden aan dat in Duitsland het thuisvoordeel verdween. In andere competities zoals Spanje, Engeland en Italië viel dat wel mee. Geleidelijk aan wende het spelen zonder publiek. Spelen mét publiek zal ook geleidelijk aan weer normaal worden. Wat dat betreft is de eerste keer met 1200 toeschouwers niet zo’n grote verandering als direct weer spelen voor een kolkend, uitverkocht stadion.”

loading

‘Effect groter op jeugdspelers’

De terugkeer van het publiek in de stadions heeft volgens Van Yperen op korte termijn de meeste impact op jeugdspelers die dit seizoen hun debuut maakten of spelers die niet of vrijwel nooit eerder voor een bepaalde club in een vol stadion speelden. De talenten Lentini Caciano van FC Emmen of Paulos Abraham van FC Groningen zijn daar voorbeelden van.

„Het zijn niet zozeer de toeschouwers zelf maar de gedachten óver de toeschouwers die voor afleiding kunnen zorgen. Wat zullen ze van me vinden? Waarom fluiten ze me uit? Ervaren rotten zullen zich daar minder van aantrekken dan jeugdspelers. Hoewel je weet dat bij de afwezigheid van het publiek in de stadions talloze mensen je alsnog via de tv zien en beoordelen, is het toch anders als je ze in levenden lijve op de tribunes ziet en hoort.”

‘Remmende factoor voor communicatie’

Sportpsycholoog Hardy Menkehorst uit Zuidlaren behandelt talenten, topsporters en olympische medaillewinnaars. Hij denkt dat de terugkeer van het publiek eerder een positieve dan negatieve impact zal hebben.

„Het is de normale situatie en is in die zin dus niet nieuw. Over het algemeen geeft de aanwezigheid van publiek meer schwung aan een elftal, zeker in eigen stadion. Het zal dan ook redelijk snel weer vertrouwd aanvoelen. Wel zal het weer een kwestie van aanpassen zijn. Voordeel van een leeg stadion is dat spelers en trainers elkaar verbaal makkelijker kunnen bereiken, je hoort alles. Een vol stadion, maar ook een stadion met 1200 enthousiaste toeschouwers, zal voor de communicatie op het veld een remmende factor zijn en spelers dwingen op een andere manier met elkaar te schakelen.”

‘Profvoetballer zijn flexibeler’

Publiek kan ‘keihard’ zijn, vervolgt Menkehorst. De afgelopen maanden kwam dat voornamelijk alleen via sociale media bij de sporters terecht, nu zullen ze het boegeroep en gefluit weer van dichtbij ervaren.

„Dan moet je goed in je schoenen staan om ermee te kunnen dealen. In die zin waren de afgelopen maanden voor de ploegen die minder presteerden prettiger dan anders. Aan de andere kant had de aanwezigheid van het publiek voor een ommekeer kunnen zorgen. Maar dat is allemaal achteraf. Wat we wel weten is dat de huidige lichting voetballers en andere sporters flexibeler is geworden. Zij hebben nu zowel ervaring met spelen zonder en met publiek, kennen die verschillende manieren van communiceren en kunnen daar in de toekomst van profiteren.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Sport
FC Emmen
FC Emmen
FC Groningen
FC Groningen