Kees Jansma. Jansma is bezig aan zijn laatste seizoen als televisiepresentator. ANP ROBIN UTRECHT

Kees Jansma schreef de biografie van Wesley Sneijder en dat was 'een helse klus'

Kees Jansma. Jansma is bezig aan zijn laatste seizoen als televisiepresentator. ANP ROBIN UTRECHT Foto: ANP/Robin Utrecht

Kees Jansma (73) tekende het levensverhaal van Wesley Sneijder op in een biografie. De ex-voetballer vertelt daarin openhartig over zijn breuk met Yolanthe, zijn drankzucht en zijn tijd bij Ajax. Sneijder kwam deze week binnen op nr. 1 in de lijst van best verkochte boeken.

Voor zijn laatste ontmoeting met Wesley Sneijder voor de biografie Sneijder wordt Kees Jansma (Amsterdam, 26 juni 1947) uitgenodigd in een Utrechts bedrijfspand, waar een feestje aan de gang is. Jansma: ,,Ik stond opeens in een soort clubhuis van bouwvakkers, schilders en dakbedekkers. Iedereen stond in het schemerdonker, verzameld aan de bar, rond een enthousiaste zanger. Drankje erbij, een sigaretje, iedereen blij.”

Ergens bij de achterste tafel vindt hij Sneijder. Met zijn broers en vrienden om zich heen, opgetrommeld vanwege deze laatste ontmoeting. Zij waren erbij in Madrid, in Milaan, in Istanboel en in Qatar. Dus zijn ze er nu ook. ,,Om de vijf minuten vroeg Wesley of ik het naar mijn zin had. En dat was het eigenlijk. Het ging erom nog eenmaal te laten zien dat dit is waar hij vandaan komt en dat ook is wie hij is. Een jongen uit Ondiep, die heel goed kon voetballen, graag geniet van het leven, en ook na het winnen van al die titels, de Champions League en twee geweldige wereldkampioenschappen voetbal niet gebukt gaat onder arrogantie of hooghartigheid.”

Het schrijven van Sneijders levensverhaal was voor de doorgewinterde Jansma geen gemakkelijke opgave, ook al kent hij Sneijder goed door zijn tijd als perschef bij het Nederlands Elftal. ,,Een geestige, ongedurige man - zo ken ik hem. Een bizar goede voetballer ook, die klein is, neigt naar te veel kilo’s en toch de absolute wereldtop haalde. Wesley wilde per se zijn verhaal kwijt, zijn visie op wat hij allemaal heeft meegemaakt. Alleen kwam dat verhaal moeilijk los. Hij had het doorgaans na een half uur wel gehad. Dan vond hij het wel mooi geweest en wilde hij door.”

Onpeilbare leegte achter de hoogtepunten

In het boek, waarin Sneijder zich openhartig toont, wordt het leven van de gevierde profvoetballer niet verheerlijkt. In veel hoofdstukken gaat achter de hoogtepunten een onpeilbare leegte schuil, die regelmatig wordt gevuld met extreme prikkels - en dan zijn in de wereld van schatrijke voetbalprofs seksuele uitspattingen en drankgebruik nooit ver weg. ‘Ik ben altijd vrolijk, maar dat wil niet zeggen dat ik altijd gelukkig ben’, zegt Sneijder op een gegeven moment.

Jansma: ,,De kern van het boek. Dat citaat is een zelfportret in veertien woorden. Wesley windt er geen doekjes om.’’ Hij vertelt over het verlies van een bedrag tussen de 10 en 15 miljoen euro aan een project met onroerend goed in Turkije en een restaurant op Ibiza. ,,En over zijn drankzucht en zijn privéleven dat op drift raakte door wat hij noemt ‘geen drugs, maar wel drank en rock-’n-roll’. ‘Ik kan niet zeggen dat ik voldoende weerstand bood’, concludeert hij ergens in het boek. Dat is, denk ik, een voorzichtige maar adequate vaststelling.”

Het is onterecht, stelt Jansma met klem, dat van Sneijder een beeld is ontstaan van een schoffie met een dikke bankrekening. ,,Hij is een slimme jongen, spreekt diverse talen, en weet heel goed hoe de media werken. Ik heb als perschef altijd prima met hem gewerkt. Ook als hij geen zin had in ‘die klotepers’ kwam hij met goede teksten. Een prima formulerende man.”

Jansma zag Sneijder voor zijn boek enkele maanden achter elkaar zo’n drie keer per week. Dat was nodig, omdat Sneijder er alles aan deed onder de gesprekken uit te komen. Hij bezocht hem thuis, in een groot en door Jansma als ‘nogal leeg’ omschreven appartement in Utrecht, bij Will’s in Nieuwegein (een restaurant van een goede vriend van Sneijder), thuis over de vloer bij de familie Kaay in Ondiep, en langs het Amsterdam-Rijnkanaal, waar de oud-voetballer graag vist met zijn broers. ,,Het is mooi om te zien hoe hij weer helemaal thuis is in Ondiep. Hij is echt teruggekeerd naar de basis. En in Ondiep is hij gewoon Wesley. In die privé-omgeving kende ik hem nog niet. Ik kende hem vooral van onderweg, met Oranje. Als de voetballer en wereldster.”

Het stukgelopen huwelijk met Yolanthe

Jansma heeft zich als journalist nooit beziggehouden met het privéleven van voetballers. Wat die in hun vrije tijd uitvreten, vindt hij oninteressant en ook niet zijn zaak. Toch vertelt Sneijder in de biografie uitgebreid over zijn stukgelopen huwelijk met Yolanthe Cabau-Van Kasbergen en over zijn hoop dat het op een dag weer goedkomt. ,,Als je een biografie schrijft, kun je je niet tot de voetbalzaken beperken. Wesley en Yolanthe zijn onbedoeld nationaal bezit geworden; iedereen lijkt een mening over hen te hebben. Dat aspect moest ook in het boek terug te vinden zijn - en voor de verandering vanuit het perspectief van Wesley zelf.”

Sneijder had zich op deze hoofdstukken goed voorbereid. ,,Ik zou bijna het woord ‘liefdevol’ willen gebruiken, al klinkt dat meteen weer zo vet. Hij wilde geen misstap maken.” Opvallend genoeg was hij bij gesprekken over de hoogtepunten in zijn voetballoopbaan veel minder zorgvuldig. ,,Wesley is geen man van plakboeken en voetbalcitaten. We keken wedstrijden terug die hij compleet was vergeten -; soms stond hij te juichen bij zijn eigen doelpunten.”

Toen Jansma 57 was, verruilde hij de sportjournalistiek voor het woordvoerderschap: hij werd - tot afgrijzen van collega’s - perschef van het Nederlands Elftal. Een stap die hij nog altijd ‘bijzonder’ noemt. ,,Er bestaan veel ongeschreven regels en één ervan is dat een journalist niet overstapt naar het zogeheten andere kamp. Mijn oude vader zei destijds: ‘Maar lijkt het je leuk?’ En ik dacht: verdomd... het lijkt me ongelooflijk leuk. Toen heb ik die sprong gemaakt. Opeens was ik onderdeel van de wereld waar ik al veertig jaar over schreef. Een bijzonder tijdperk, met de WK’s in Zuid-Afrika en Brazilië. En ik had geluk met slimme gasten in de selectie als Nigel de Jong, Van Persie, Robben, Wijnaldum en natuurlijk Sneijder.”

Jansma zit, zoals dat heet, inmiddels vijftig jaar in het vak. Hij schreef columns voor Het Parool en Trouw , was jarenlang presentator en chef van Studio Sport , schreef tien jaar voor Voetbal International , werkte voor Canal Plus en had een eigen productiebedrijf, maar inmiddels is hij in een fase beland ‘waarin ik nog wel meedoe, maar niet per se meer in die frontlinie’.

Andere tijden met meer media en meer platformen

In al die jaren zag Jansma de sportjournalistiek veranderen. De klassieke verslaggever, die met veel kennis van zaken wedstrijdverslagen schreef voor de krant, maakte plaats voor allrounders die voortdurend krant, site en sociale media moeten voeden met het laatste nieuws, interviews, opinies, en transfergeruchten.

,,Ook voor de spelers is er veel veranderd. Vroeger hadden ze persoonlijk contact met journalisten. Zo ging ik als jong broekie Piet Keizer, toen een grote ster, gewoon thuis interviewen. Nu worden de voetballers geconfronteerd met een leger aan media, een meerkoppig monster. Een interview moet nu in een paar minuten gebeuren, en dan zijn er nog de YouTube-kanalen en Instagramaccounts van de clubs. Het is te massaal geworden. Ik ben geen nostalgicus, maar in dit geval moet ik vaststellen dat meer media en meer platformen hebben geleid tot een vermindering van kwaliteit.”

Volgend seizoen gaat hij ‘op een kleinere schaal’ voetbaltelevisie maken voor de website van Voetbal International . ,,Een klassiek, wekelijks programma in een studiootje, met specialisten, een bekende gast, mooie filmpjes en actualiteiten. Samen met die voetbalgekken van VI . Ik word daar omringd door allerlei jonge gasten. Dat vind ik heerlijk; zo kan ik niet verslappen en blijft mijn geest lenig.”

Een nieuw boek ziet hij zichzelf niet snel schrijven - ook niet als Arjen Robben of Robin van Persie aankloppen. ,,Eerlijk? Ik vond het een helse klus. Maar het was mooi om dit met Wesley te doen.’’

menu