Sjirk Overal tijdens een training rond Kiel-Windeweer.

Loopverslaafde Sjirk Overal uit Kiel-Windeweer is nooit meer depressief dankzij 141 marathons in 12 jaar

Sjirk Overal tijdens een training rond Kiel-Windeweer. Foto: Harry Tielman

Voor een wedstrijd over 10 kilometer hoeven ze Sjirk Overal niet wakker te maken. De hardloper uit Kiel-Windeweer is wél te porren voor een marathon (141 stuks in twaalf jaar) of nog zwaardere uitdagingen, zoals de Elfstedentocht en het NK 24 uur. Portret van een 59-jarige kampioen, die dankzij de sport afrekende met depressieve gevoelens en onzekerheid.

Erover durven te praten is een teken van zelfvertrouwen. Sjirk Overal heeft besloten alles te vertellen. ,,Niet alleen omdat ik vind dat het bij me hoort. Als je gevraagd wordt om over je leven en sport te praten en je zegt ‘ja’, dan moet je ook álles vertellen. Tegelijkertijd denk ik dat het mensen kan helpen. Als ik veel te danken heb aan het hardlopen, kan dat ook bij anderen zo werken.’’

Depressieve gevoelens

De in Kiel-Windeweer woonachtige Overal is nu 25 jaar hardloper. Voordat de sport een grote rol in leven ging spelen, kampte hij soms met depressieve gevoelens. ,,Ik ben niet zwaar depressief geweest en heb ook nooit ‘verkeerde’ gedachten gehad, maar ik had wel last van ‘dipjes’.''

,,Ik ben ervoor naar een psycholoog geweest. Sinds ik hardloop, heb ik die inzinkingen niet meer. Heel soms nog wat negatieve gevoelens, maar niet zo diep als vroeger. Hardlopen is voor mij een heerlijk medicijn.’’

Hardlopen heeft zijn leven in meer opzichten verrijkt. ,,Als je merkt dat je ergens goed in bent, krijg je daar zelfvertrouwen van. Ik ben van nature wat onzeker, maar door het hardlopen heb ik een sterker gevoel van eigenwaarde gekregen.''

,,Vroeger sloeg ik verjaardagsfeestjes het liefst over. Dan dacht ik: wat moet ik daar, ik ken alle mensen niet, ik ben niet zo interessant en heb niks te vertellen. Nu ga ik zonder problemen met mijn vrouw Jeannette mee naar een feestje. Onlangs zei iemand nog: verrek, daar heb je Sjirk alweer!’’

Huis lijdt onder de aardbevingen

Niet voor het eerst deze middag lacht Overal van oor tot oor. Hier zit een tevreden mens in de keuken, die overigens net is opgeknapt. ,,In deze regio zijn mensen veel zwaarder getroffen, maar ook ons huis lijdt onder de aardbevingen. Jeannette en ik dachten dat het wel wat meeviel, maar buren zeiden dat wij de expert moesten vragen.''

,,Het was ook zo dat er in enkele muren behoorlijke scheuren zaten. De expert heeft een rapport gemaakt en wij hebben een kleine 20.000 euro schadevergoeding gekregen. Als de keuken klaar is, beginnen we met de gang.’’

Omslagpunt

Wie aan de keukentafel het logboek bestudeert van Overal, kan zich moeilijk voorstellen dat de in het Friese Hitzum geboren atleet als kind amper heeft gesport. ,,Vader en moeder hadden weinig met sport.’’

Hij weet zich het omslagpunt nog te herinneren. ,,Ik was 14 jaar en zag al die duizenden fietsers van de Elfstedentocht voorbij komen. Dát wil ik ook, dacht ik. Een jaar later fietste ik mee, ‘illegaal’, want ik was nog te jong. Ik heb ’m nu 41 keer gereden.’’

Weer die lach. ,,Twee jaar geleden zou ik de tocht in het pinksterweekeinde eerst hardlopen en dan fietsen. Het lopen ging best, maar een dag later was ik nog zó stijf, dat ik m’n been niet over de stang van de fiets kreeg. Toen ben ik maar thuis gebleven.’’

Over de loop-Elfstedentocht later meer. Eerst deze vragen: hoe komt een, naar eigen zeggen, ‘oprjochte’ (oprechte) Fries diep in Groningen terecht en hoe is zijn hardloopverslaving (‘want dat is het wel’) ontstaan?

,,Mijn droom was om onderwijzer te worden op een Friese dorpsschool. Dat lukte, maar op een gegeven moment gaf het geen voldoening meer. In 1989 zag ik een advertentie voor groepsbegeleider verstandelijk gehandicapten. In Sappemeer, over de grens dus, maar toch heb ik het gedaan. Ik vind het nog altijd prachtig, dankbaar werk, waar ik ook Jeannette heb ontmoet.’’

Het paar kreeg twee zonen. ,,De oudste woont in Riga, Letland.’’ Met pretogen: ,,Daar heb ik al twee keer de marathon gelopen.’’

Voor de training een biertje

Na de verhuizing naar Kiel-Windeweer kwam Overal in aanraking met het hardlopen. ,,Een buurman vond dat wij met een ploegje uit het dorp mee moesten doen aan de Run van Winschoten. Ik weet nog dat wij voor de eerste training eerst een biertje dronken, werkelijk waar.''

,,Na de training van 5 kilometer kon ik de volgende dag de trap niet op, maar gaandeweg ging het beter. Ik kreeg er plezier in en voelde me er goed bij, positief. In Winschoten liep ik de 10 kilometer in 47 minuten, dat kon slechter.’’

Het zaadje was geplant. Overal was alras drie, vier keer per week aan het hardlopen en besloot zich te richten op de Slachtemarathon van 2008. ,,Ik ben opgegroeid langs dat historische parcours, het leek me geweldig om daar mijn eerste marathon te lopen.’’

Hij had er 3 uur en 34 minuten voor nodig. Inmiddels staat de teller op liefst 141 marathons. Dat is, over twaalf jaar gezien, eentje per maand. ,,In 2017 en 2019 heb ik twee per maand gelopen en dit jaar door de corona wat minder.’’

Overal loopt graag mee in kleinschalige marathons in Groningen en Drenthe, maar liep ook in het buitenland: Rome, Odense, Dresden, Oulu (Finland), Hamburg. ,,En ik wilde graag meedoen in Berlijn. In 2014 liep ik daar mijn persoonlijke record: 3.14,28. Dat zal mijn pr wel blijven. Onder de drie uur is voor mij niet meer haalbaar.’’

Altijd in Fries pompeblêdenshirt gehuld

Wie tientallen marathons met goed gevolg afrondt, verlegt zijn grenzen. Overal werd ultraloper. Eerst ‘voorzichtig’ een wedstrijd over 50 kilometer, daarna (in 2015) het NK 100 kilometer.

,,Een vriend had dat twee jaar eerder gedaan. Toen verklaarde ik hem voor gek. Elf uur hardlopen… dan spoor je niet, dacht ik. Maar toch heb ik het gedaan.’’ Overal scherpte zijn record over 100 kilometer vorig jaar aan tot 9 uur en 19 minuten.

Tijdens dat NK werd met respect gesproken over de altijd in Fries pompeblêdenshirt gehulde atleet, want een jaar eerder was hij in zijn debuut-Elfstedentocht als zesde gefinisht. ,,Onvergetelijk’’, vertelt Overal, ,,ook door de voorbereiding. Omdat ik niet wist hoe ik voor een loop over 230 kilometer trainen moest, vroeg ik een oud-deelnemer aan de Spartathlon om advies. Hij gaf me dit.’’

Overal toont een voor de helft beschreven A4-tje, waaruit na enige uitleg een soort van loopschema kan worden gedestilleerd. ,,Op een dag moest ik drie uren trainen, dan drie uren rusten en dan weer drie uren trainen. Een complete dag.''

,,Het was zó koud, dat het water in mijn drinkzak bevroor. Ook woei de wind over de kale, stoffige akkers. Ik belandde in een zandstorm en moest een skibril op. Gekkenwerk. Het was de enige keer dat Jeannette een beetje boos op me was. Maar ik heb het gered en dat was cruciaal. Toen wist ik dat ik de Elfstedentocht aankon.’’

Griekse klassieker

Na die tocht veertig keer te hebben gefietst, ging Overal als hardloper langs de elf steden. Alles ging volgens plan. ,,In de eerste helft ging elke kilometer in 6,30. Daarna wat langzamer, maar ik finishte in 27 uur en 11 minuten. Zesde van de zeventien.’’

Het was ruim voldoende voor plaatsing voor de Spartathlon, maar Overal liet deze Griekse klassieker over 246 kilometer schieten. ,,Daar heb ik nu wel wat spijt van, mede omdat-ie dit jaar is geannuleerd en de selectiecriteria zijn aangescherpt.’’

In plaats van op de Spartathlon, richtte Overal zijn pijlen op het NK 24 uur. In september voorzag hij die uitdaging van een dikke gouden rand door de titel te veroveren.

Een paar borden pasta

En dat terwijl de verwachtingen niet hooggespannen waren. ,,We waren net terug van een vakantie in Zwitserland en daar had ik nog stijve spieren van. Maar na de eerste twaalf uren had ik 110 kilometer afgelegd en dat gaf moed. Ik dacht: de 200 kilometer moet lukken.’’

Op de 1,3 kilometer lange wielerbaan in Deventer overtrof Overal zichzelf: 207 kilometer en 289 meter. ,,Terwijl ik voortdurend de spieren gevoeld heb’’, zegt hij. ,,Maar ik liet mezelf niet gek maken en het eten en drinken ging prima. Ik kom een eind op een paar borden pasta.’’

Terug in Kiel-Windeweer wachtte de kampioen een bescheiden huldiging. ,,Toch mooi dat ze dat voor een Fries doen’’, lacht Overal, die overigens in april in eigen dorp 100 kilometer liep in 12 uur en daarmee 1500 euro ophaalde voor het Rode Kruis.

Hij neemt nu even gas terug en geniet van de herinneringen. Hoewel: ,,Vorige week werd hier in de buurt een marathon georganiseerd. Ik ken het parcours, erg mooi. Ik dacht, ach, waarom niet...’’

menu