Opent Koning Voetbal de deur voor de mental coach?

Vormt hij het geheime wapen van Heracles in de return tegen FC Groningen? Ewold de Maar onderwierp de Almeloërs aan mental coaching, een fenomeen waar Koning Voetbal zich langzaam open voor lijkt te stellen.

Hij woont diep verscholen in de bossen van Glimmen, midden in het fraaie natuurgebied Appelbergen. Slechts een zandpad voert naar het landhuis, waar Ewold de Maar met zijn partner, psychiater Irmi Klijntunte, naast een rustieke woonplek ook een maatschap heeft. ,,Ik zeg altijd: als je de weg naar onze praktijk vindt, vind je de weg in het leven ook wel’’, grapt de 55-jarige Drent, vader van profwielrenner Marc de Maar.

Vorig seizoen liep de mental coach voor het eerst binnen bij Heracles, nadat hij bij de Almelose play-off-tegenstander van FC Groningen was aanbevolen door een onderzoeker van Saxion Hogeschool in Enschede. Met hem deed De Maar bij sporters onderzoek naar de invloed van emoties op hersengolven en hartritme. Met name dat laatste behoort tot zijn specialisaties.

De Maar, die jarenlang voor GGZ Drenthe werkte en later voor zichzelf begon, kwam bij Heracles binnen in een periode waarin de eredivisionist er niet florissant voor stond. Jan de Jonge moest weg als trainer, supporters legden zandzakken voor de deur en doelman Dennis Telgenkamp (nu FC Emmen) stond op Marktplaats te koop. ,,De druk was hoog.’’

Het was op zijn zachtst gezegd niet de meest gunstige periode om de gedragsdeskundige te komen uithangen bij een voetbalclub. ,,Ik vond het sowieso al spannend, want ik had het idee dat ze in de toch wat traditionele, conservatieve voetbalwereld geen boodschap zouden hebben aan iemand die komt praten over mental coaching.’’

Het tegendeel bleek waar. Het begin verliep nog stroef. De nieuwe trainer John Stegeman gaf De Maar in eerste instantie een kwartier om zijn verhaal te doen. ,,Maar na anderhalf uur was ik nog met hem in gesprek’’, vertelt hij met een glimlach. ,,Hij vond het heel interessant. Die openheid trof mij gelijk.’’

Ook bij de spelersgroep vond De Maar een luisterend oor. ,,Het begint met bewustwording’’, legt de Drent uit. ,,Wat gebeurt er met je onder invloed van emotie? Wat voel je als je op de bank wordt gezet? Wat voor gedachten komen er los als je geblesseerd bent? Wáár voel je dat in je lichaam? Gedraag je je dan ook anders?’’

Een onderwerp dat hij ook bij de hoorns vatte was positief coachen. Dat maakte veel los. De Maar: ,,Coachen gaat binnen de lijnen vaak op een negatieve manier. ‘Wat een kutbal’, ik noem maar wat. Vaak heeft dat geen goede uitwerking. Positief coachen heeft meer effect. Iets anders: hoe ga je om met teleurstellingen in het veld? Spits Wout Weghorst van Heracles is daar een treffend voorbeeld van. Als hij een keer de bal niet krijgt, kan hij daar tien minuten door van slag zijn. Dat gedrag kan je veranderen.’’

Aanvoerder Mark-Jan Fledderus van de Almeloërs, die zeer geïnteresseerd is in de mental coaching van De Maar, schiet ook gelijk een voorbeeld te binnen uit het eerste play-off-duel tussen FC Groningen en Heracles. ,,Juninho Bacuna zat goed in de wedstrijd tot hij in de tweede helft een paar keer klungelig balverlies leed. Het publiek liet van zich horen en hij raakte volledig de kluts kwijt. Op zo’n moment is het een uitkomst als je de technieken van Ewold kent, die je in staat stellen om snel af te kunnen schakelen en de knop om te kunnen zetten. Dat helpt.’’

De voormalige middenvelder van FC Groningen is een groot voorstander van het gemeengoed worden van mental coaching in het profvoetbal. ,,Het geeft een heel andere kijk op wat je gewend bent in de voetballerij’’, meent de geboren en getogen Coevordenaar. ,,In het voetbal wordt overal speciaal op getraind – corners, vrije trappen, conditie, noem maar op – maar voor het mentale is nauwelijks aandacht, terwijl dat een bepalende factor kan zijn. Ik voel me er zen door, zit beter in mijn vel. Het helpt je omgaan met druk en presteren. Ik kan in het veld een agressief mannetje zijn. Niet verkeerd, maar ik weet het nu beter in goede banen te leiden. Zoals gewoonlijk is de voetbalwereld weer de laatste die zich openstelt voor nieuwe invloeden als mental coaching. Ik weet niet wat dat is. Misschien wel arrogantie. In het voetbal lopen we toch overal achteraan? Doellijntechnologie net zo. Er wordt enorm onderschat dat wat in je hoofd omgaat, directe invloed heeft op het veld. De Maar heeft mij leren visualiseren. In gedachten schiet je bijvoorbeeld dertig keer een vrije trap. Door dat zo in je brein te prenten, train je de vrije trap beter dan met een speciale training op het veld. Interessant vind ik dat. Ik wil hier wel verder mee.’’

De Maar gebruikt de verbeeldingstechnieken in combinatie met zogeheten biofeedback, die je krijgt door jezelf met een elektrode aan te sluiten op een app. Die verschaft je informatie over je hartritme en ademhaling en leert je dat controleren. ,,Zo kan je leren om jezelf mentaal in de beste prestatieconditie te brengen’’, stelt De Maar, die praktijkvoorbeelden te over heeft van spelers of elftallen die beslissend konden zijn door mentale kracht.

,,Ik gebruik vaak de beelden van Tjaronn Chery bij FC Groningen. Die had net gehoord dat zijn beste vriend was overleden, maar wilde toch per se spelen en vooral scoren. Dat had hij hem beloofd. En het gebeurde. Een enorm mentale kracht-verhaal. Net als de bekerfinale van FC Groningen, die ze speelden voor dat overleden jongetje Dinand. Toen ik het interview met zijn moeder las, zei ik: er is maar één club die de finale gaat winnen, dat is FC Groningen. Je verbindt je op een heel hoog emotioneel niveau aan een bepaalde afspraak. Dat maakt ongekende krachten los. Tachtig procent van de sportprestatie is fysiek, twintig procent is mentaal.’’

De Maar heeft ook wel een verklaring voor het feit dat FC Groningen, waar hij inmiddels ook contact mee heeft, minder speelt dan vorig jaar. ,,Dat heeft mijns inziens te maken met het vertrek van twee spelers, Kieftenbeld en Chery. Kieftenbeld was heel erg gericht op het team en nam het voortouw als het wat minder ging. Chery was altijd heel positief aanwezig in het veld. Als hij zag dat het met iemand wat minder ging, liep hij even langs. Schouderklopje. Prachtige betrokkenheid en zo belangrijk. Van de huidige spelersgroep zie ik alleen Rasmus Lindgren dat doen vanuit zijn ervaring. Je hebt zulke spelers nodig, anders valt het bij tegenslag heel snel uit elkaar. Ze zijn bepalend voor de sociaal-emotionele toestand van een elftal, wat directe invloed heeft op het spel. Het kan bijvoorbeeld het verschil maken tussen ballen die net wel of net niet aankomen.’’

Dat is ook de reden waarom De Maar denkt dat FC Groningen, ondanks zijn invloed bij een aantal spelers van Heracles, morgen aan het langste eind zal trekken in de halve finale van de play-offs. ,,Juist het mentale aspect gaat de doorslag geven. FC Groningen zit in de winning mood, heeft een goede reeks neergezet. Wat tevens meespeelt is dat trainer Erwin van de Looi en Rasmus Lindgren graag afscheid willen nemen met een cadeau, Europees voetbal. Emotioneel iets zeer krachtigs. De Groningers hebben daardoor een mentale voorsprong. Ik zou mijn geld op de FC zetten.’’

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.