Wat is er aan de hand in de turnwereld? Vijf vragen (en antwoorden)

Foto: Pixabay

De ene na de andere (oud-)turnster deed haar verhaal over misstanden in de turnwereld. Een interview in een regionale krant ontketende een flinke rel.

Waar begon het allemaal mee?

De rel kwam op gang na een bekentenis van de inmiddels 64-jarige turncoach Gerrit Beltman, op 25 juli in het Noordhollands Dagblad . De krant sprak nog met tien turnsters over het schrikbewind in het turnen. Beltman gaf aan zich schuldig te hebben gemaakt aan onder meer fysieke en psychische mishandeling, vernedering en manipulatie.

,,Het gedrag dat ik vertoonde, is op geen enkele wijze goed te praten'' vertelde hij aan het dagblad. ,,Ik wilde per se winnen, ten koste van álles, stelde mij spijkerhard op. Ik schaam mij diep nu. Nooit heb ik bewust de intentie gehad om te slaan, om te schelden, te kwetsen of te kleineren. Maar het gebeurde wél'', liet Beltman optekenen. ,,Ik sloeg daarin door, dacht dat het de enige manier was om een topsportmentaliteit te kweken. Ik verwijt mezelf dat ik ben tekortgeschoten.''

Turnsters Loes Linders en Stephanie Tijmes stapten daarna uit de anonimiteit. Via sociale media maakten ze bekend dat ze tot de groep behoorden die mishandeld en vernederd werd. Dat deden de twee oud-topsporters door de tekst 'Ik ben een van hen...' te gebruiken.

,,De reden dat wij nu zo naar buiten treden, is om het publieke debat steviger te kunnen voeren. De geanonimiseerde getuigenissen waren bedoeld om de discussie niet te reduceren tot één coach, één club of één generatie. Het is een universeel verhaal, en een internationaal probleem. Die schrijnende en pijnlijke constatering moet bespreekbaar worden gemaakt'', zeiden de twee turnsters tegen het Noordhollands Dagblad.

Zowel Linders als Tijmes gebruikte de hashtag #dossierturnmisbruik.

Bleef het bij deze ontboezemingen?

Zeker niet. Een dag later (26 juli) zat oud-turnster Joy Goedkoop bij NOS Studio Sport, waar ze haar verhaal deed. Zij beschuldigde bondstrainer Vincent Wevers - onder wie ze in Oldenzaal trainde - van fysieke en mentale mishandeling. Vincent Wevers is de vader van topturnsters Lieke en Sanne. ,,Er was op dagelijkse basis sprake van kleineren, schelden, boos worden. Ik ben ook geslagen en geschopt door hem.''

Wevers is sinds een paar jaar trainer in Heerenveen. Goedkoop kwam in Heerenveen ook terecht bij Gerben Wiersma. ,,In Heerenveen was het fysieke geweld voorbij, maar ook daar was het onmenselijk.’’ Er was volgens haar geen ruimte voor vermoeidheid, blessures of andere gevoelens.

Daarop kwam de turnbond met een reactie. ,,De KNGU gaat voor een veilig sportklimaat. Al langere tijd roept de sportbond sporters op om misstanden te melden. Want alleen met concrete meldingen kan de onderste steen boven komen", zo schreef de turnbond.

Op 27 juli kwamen ook in in België steeds meer turnsters en oud-turnsters naar buiten met getuigenissen over verbale en fysieke intimidatie door coaches. Sportzender Sporza publiceerde de verhalen van Dorien Motten, Gaëlle Mys en Laura Waem en die komen overeen met die van de Nederlandse gymnastes die de afgelopen dagen hun verhaal deden.

Er was sprake van vernederingen, pesterijen en intimidatie. Volgens Sporza is de biecht van de Nederlandse turncoach Gerrit Beltman de aanleiding voor de vrouwen om de wantoestanden te openbaren.

Ook Sanne Wevers en Epke Zonderland lieten zich in de dagen na de publicatie in het Noordhollands Dagblad uit over de misstanden in de turnwereld.

Wat deed de KNGU?

Die greep woensdag 29 juli hard in. Het zette Wiersma en Wevers op non-actief en zette het topsportprogramma voor de vrouwen stil. Concreet betekent het dat Wevers niet meer welkom is in de turnhal in Heerenveen om zijn dochters Sanne en Lieke, Vera van Pol en Naomi Visser te trainen en bondscoach Wiersma niet bevoegd is een selectie voor het EK dit najaar samen te stellen. ,,Met halve maatregelen verander je de cultuur niet'', verklaarde voorzitter Monique Kempff tijdens een persconferentie op sportcentrum Papendal.

De bond heeft een lastige keuze gemaakt. ,,Maar er moest recht worden gedaan aan de turnsters die de misstanden hebben moeten ondergaan. Dat heeft inderdaad grote consequenties voor de huidige selectie'', erkende technisch directeur Mark Meijer, die zijn vakantieadres in Italië spoorslags had verlaten. ,,Met deze maatregel zeggen we iets over het functioneren van Gerben en Vincent, terwijl ik ook met andere coaches in gesprek ga. Alleen hebben we met hen geen arbeidsrechtelijke relatie en is het aan de clubs om besluiten te nemen.''

Hoe gaat het nu verder?

De KNGU legt de gedragingen van Wevers en Wiersma voor aan het Instituut Sportrechtspraak (ISR), terwijl een onafhankelijk onderzoeksteam zich over de wantoestanden buigt. Het resultaat wordt eind van het jaar verwacht. Tot die tijd mogen Wevers en Wiersma hun functie in ieder geval niet uitoefenen. Beiden wilden woensdag niet reageren. In mei werden de contracten van Wevers en Wiersma nog verlengd tot een jaar na de Olympische Spelen.

Wat betekent dit voor de sportieve ambities van de turnsters?

De turntoppers reageerden verontwaardigd, zo heeft de KNGU gemerkt toen hen het slechte nieuws werd verteld. Zij zien hun olympische droom in duigen vallen. Meijer gaf aan dat hij het aan zijn stand verplicht is ervoor te zorgen dat ze op de Spelen staan.

Vooralsnog is het niet bekend of turnsters als Sanne Wevers en Eythora Thorsdottir het EK in het najaar mislopen en hoe de route richting Tokio eruit komt te zien.

Meijer zegt dat de turnsters wel kunnen blijven trainen. ,,Maar hoe we dat vormgeven moeten we nog zien. Activiteiten onder de vlag van TeamNL stoppen we.”

menu